Σίφνος ή Σίφαντος

30 μίλια από τη Μήλο βρίσκεται η Σίφνος, ή Σίφαντος. Τη Σίφνο συναντήσαμε κάτω από έναν όμορφο ουρανό ακόμη πιο γοητευτικό από της Μήλου. Στη Σίφνο συναντούμε γερόντους εκατόν είκοσι ετών. Ο αέρας, τα νερά, τα φρούτα, το θήραμα, τα πουλερικά, όλα άριστης ποιότητας. Τα σταφύλια της είναι υπέροχα, όμως η γη που τα παράγει είναι πολύ σκληρή και τα κρασιά της δεν είναι εκλεκτά. Γι΄αυτό το λόγο πίνουμε Μήλου και Σαντορίνης.

Σίφνος ή Σίφαντος
Κάτοικος της Σίφνου

Παρ΄ότι η Σίφνος καλύπτεται από πετρώματα μαρμάρου και γρανίτη, ωστόσο είναι από τα πιο γόνιμα και τα καλύτερα καλλιεργημένα νησιά του Αρχιπελάγους. Προμηθεύει τους σημερινούς ευγενικούς κατοίκους της αρκετούς καρπούς. Τα ήθη των προγόνων τους είναι πολύ υποτιμημένα. Όταν μέμφονταν κάποιον ότι ζει με τρόπο σιφαντίνικο και ότι ο λόγος του είναι σιφαντίνικικος ισοδυναμούσε με μεγάλη ύβρι.

Οι κάτοικοι προσπαθούν να αξιοποιήσουν το λάδι και την κάππαρη τους. Επίσης, το μετάξι τους είναι πολύ όμορφο, αλλά παράγεται σε μικρή ποσότητα και τα βαμβακερά υφάσματα, αρκετά περιζήτητα, είναι δύο ειδών: το σκαμίτι είναι υφασμένο ενιαία, το δίμιτο είναι ύφασμα δίκλωστο, σταυρωτό, ωραιότερο, πιο γερό και μεγαλύτερης κατανάλωσης. Έτσι, καταναλώνεται όχι μόνο το βαμβάκι του νησιού, αλλά και αυτό των γειτονικών νησιών. Τα υπόλοιπα εμπορεύσιμα είδη της Σίφνου είναι τα σύκα, τα κρεμμύδια, το κερί, το μέλι, το σουσάμι. Εργάζονται στην παραγωγή ψάθινων καπέλων που πωλούνται σε όλο το Αρχιπέλαγος με το όνομα καστόρι της Σίφνου.Το νησί αυτό, όπου μετράμε πάνω από 5.000 ψυχές, φορολογείται προς 1.700 ως 4.000 τάλιρα για κεφαλικούς και άμεσους φόρους.

Εκτός από το Κάστρο, που βρίσκεται στο βράχο της άκρης της θάλασσας και ίσως χτίστηκε στα ερείπια της αρχαίας Απολλωνίας, υπάρχουν πέντε χωριά, ο Αρτέμωνας, το Σταβρί, η Κατεβατή, τα Εξάμπελα και το Πεταλί, τέσσερις μονές καλογέρων, της Βρύσης ή Πηγής, του Μουγκού, του Αγίου Χρυσοστόμου και του Προφήτη Ηλία, δύο μονές καλογραιών, η μία με περίπου 20 κοπέλες και η άλλη με 40, στον οικισμό που φέρει το όνομα Καμάρες. Τα κορίτσια έρχονται μερικές φορές από τα νησιά του Αρχιπελάγους για να κάνουν το τάμα τους. Όσο για τα παρεκκλήσια, υπάρχουν γύρω στα πεντακόσια και οι εξήντα παπάδες τα λειτουργούν μόνο μια φορά ετησίως, την ημέρα του Αγίου τους.

Τα λιμάνια του νησιού είναι ο Φάρος, το Βαθύ, η Κιτριανή, η Χερσόνησος, και του Κάστρου. Ο Φάρος σίγουρα διατήρησε το όνομα κάποιου παλαιού φάρου που χρησίμευε ως οδηγός των πλοίων. Τα λιμάνια της Σίφνου ήταν αρκετά πολυσύχναστα πριν από πολλά χρόνια.

Η Σίφνος άλλοτε ήταν πασίγνωστο και πλούσιο νησί χάρη στα μεταλλεία χρυσού και αργύρου. Σήμερα ίσα που γνωρίζουν που βρίσκονται. Στο νησί είναι ιδιαίτερα συνηθισμένος και ο μόλυβδος. Οι βροχές τον αποκαλύπτουν σχεδόν παντού. Το μεταλλείο είναι γκριζόχρωμο, στιλπνό και αποδίδει μολύβι που πλησιάζει τον κασσίτερο. Όταν οι αγρότες θέλουν να κυνηγήσουν, τον παίρνουν από τα χωράφια και τον λιώνουν για να φτιάξουν σκάγια. Το μολύβι αυτό, που είναι σαν φυσικό ψιμύθιο, υαλοποιείται εύκολα, γεγονός που κάνει άριστης ποιότητας τις χύτρες του νησιού.

Ο Θεόφραστος, ο Πλίνιος, ο Ισίδωρος βεβαιώνουν ότι στη Σίφνο σμίλευαν κάποια πέτρα μαλακή και έφτιαχναν πήλινες χύτρες οι οποίες, αφού τις περιέχυναν με κάποιο λάδι, γίνονταν μαύρες και πολύ σκληρές. Πολύ καλά θεωρούνταν και τα ποτήρια που έφτιαχναν στο νησί.

Οι Εβραίοι της Σίφνου

Πριν από περίπου πενήντα χρόνια έφτασαν στη Σίφνο Εβραίοι απεσταλμένοι της Υψηλής Πύλης για να εξετάσουν τα μεταλλεία μολύβδου. Όμως οι αστοί του νησιού, φοβούμενοι μήπως τους εξαναγκάσουν να εργαστούν σε αυτά, πλήρωσαν τον καπετάνιο της γαλέρας, που είχε φέρει τους Εβραίους και την είχαν φορτώσει με μετάλλευμα, να τους οδηγήσει στην Θεσσαλονίκη. Ο ανωτέρω αξιωματικός έριξε σε ξέρα το πλοίο του και ενώ αυτό βυθιζόταν αυτός διασώθηκε με τη βάρκα του, Κάποιοι Εβραίοι που ξαναήρθαν στη Σίφνο με την ίδια αποστολή δεν φάνηκαν καλύτεροι έμποροι.

Οι Σίφνιοι για να απαλλαγούν από αυτούς μια και καλή, έδωσαν ένα ποσόν σε κάποιον Προβηγκιανό πειρατή που βρισκόταν στη Μήλο και αυτός τρύπησε με κανονιοβολισμούς μία δεύτερη γαλέρα φορτωμένη με μετάλλευμα από τους Εβραίους. Το αποτέλεσμα της επίθεσης ήταν τόσο καλό, που Τούρκοι και Εβραίοι εγκατέλειψαν αυτήν την προσπάθεια τους.

Ο Τούρκοι δεν τολμούσαν και πολύ να εμφανιστούν στα νησιά πριν από την πλήρη αναχώρηση των Γάλλων, οι οποίο έφευγαν συχνά για να τους συλλάβουν και να τους αιχμαλωτίσουν στη συνέχεια στις κορυφές των γύρω βουνών. Οι Έλληνες διευκόλυναν ατές τις βιαιοπραγίες, ωστόσο παρηγορούσαν τους μουσουλμάνους και τους δάνειζαν χρήματα για την πληρωμή των λύτρων.

Η Σίφνος αλλάζει χρήση στους αρχαίους τάφους

Οι αρχαιότητες του νησιού είναι παραμελημένες. Στο δρόμο από το λιμάνι προς το κάστρο υπάρχει ένας αρχαίος τάφος που χρησιμεύει σαν σκάφη για να πίνουν νερό τα ζώα. Είναι ένα κομμάτι μάρμαρο υψηλής αισθητικής με μήκος έξι πόδια κι οκτώ ίντσες, επί δύο πόδια και οκτώ ίντσες φάρδος και δύο πόδια και τέσσερις ίντσες ύψος. Ο τάφο φέρει φύλλα ακάνθου, μηλοέλατου και άλλων καρπών. Πολύ κοντά στο μνημείο αυτό βρίσκεται μία άλλη μαρμάρινη πέτρα ενσωματωμένη στον τοίχο, λείψανο ενός άλλου τάφου.

Στους πρόποδες ενός λόφου, λίγο μακρύτερα από εκεί, βρίσκονται τα ερείπια ενός αρχαίου ναού, που θα μπορούσε να είναι του θεού Πάνα, ο οποίος λατρευόταν στο νησί κατά την αρχαιότητα. Επίσης, βλέπουμε έναν μαρμάρινο τάφο οκτώ πόδια μήκος και τέσσερις ίντσες ύψος και δύο πόδια και οκτώ ίντσες φάρδος, όμως τα κτερίσματα είναι πενιχρά και φαίνονται μικροτεχνήματα. Απεικονίζουν παιδιά που κρατούν στεφάνια από όπου κρέμεται ένα μεγάλο τσαμπί σταφύλι.

Στο μοναστήρι της Βρύσης ή Πηγής, υπάρχει ένας τάφος από μάρμαρο με πολύ διαφορετική χρήση από αυτήν που προοριζόταν, αφού πλέον χρησιμοποιείται σαν ποτίστρα. Αυτός ο τάφος έχει ύψος τρία πόδια και οκτώ ίντσες και μολονότι τα κτερίσματα του είναι κατεστραμμένα, ο χρόνος δεν άφησε τα σημάδια του σε τρία παιδιά στην πρόσοψη του, που μαρτυρούν ότι όλο είχε γίνει από εξαιρετικό τεχνίτη. Τα παιδιά κρατούν την άκρη ενός στεφανιού.

Πάνω στην πύλη της Χώρας, στην έξοδο με κατεύθυνση το λιμάνι, είναι εντοιχισμένα τμήματα δύο μορφών από μάρμαρο, μέτριας τεχνικής. Η μία είναι γυμνή και η άλλη καλυμμένη. Σε μια γωνιά ενός τετραγώνου πύργου, στα αριστερά της πύλης του Κάστρου, διακρίνεται ένα ανάγλυφο από μάρμαρο που το αναφέρουν ως ιστορία του Tobie. Γνώμη μου είναι ότι πρόκειται για λείψανο κάποιου τάφου. Στον ίδιο τοίχο, έχουν χτίσει ό,τι απέμεινε από ένα λιοντάρι, ενώ φαίνεται μόνο το κεφάλι και το στήθος του.

Οι Λατίνοι της Σίφνου

Η Σίφνος έχει διαχωριστεί από το δουκάτο της Νάξου. Είναι βέβαιο ότι ο Μάρκος Σανούδος το κυρίευσε και το προσάρτησε στο δουκάτο αυτό υπό τον Ερρίκο Β’, Λατίνο αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης. Η οικογένεια των Γοζαδίνι κατείχε τη Σίφνο μέχρι την περίοδο που ο Μπαρμπαρόσα έγινε κυρίαρχος υπό τον Σουλεϊμάν Β’. Η οικογένεια αυτή σήμερα έχει περιοριστεί σε τρία αδέλφια, τα οποία σχεδόν όλο το χρόνο είναι στο κρεβάτι, αφού όλα υποφέρουν από βαριές παθήσεις.

Joseph Pitton de Tournefort

Το Ηράκλειο (3000π.Χ.-…)

Το Ηράκλειο είναι η μεγαλύτερη πόλη της Κρήτης με 140.730 κατοίκους (απογραφή 2011). Αποτελεί έδρα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, της Περιφέρειας Κρήτης (επανήλθε ως πρωτεύουσα το 1971), καθώς επίσης έδρα της Εκκλησίας της Κρήτης και του Αρχιεπισκόπου της. Ο Δήμος Ηρακλείου, όπως προέκυψε με το πρόγραμμα Καλλικράτης, είναι ο τέταρτος πολυπληθέστερος της χώρας με 173.993 κατοίκους.

Οι κύριοι οικονομικοί τομείς της πόλης είναι ο τουρισμός, η γεωργία και το εμπόριο. Διαθέτει βιομηχανική περιοχή 4 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του κέντρου. Η πόλη του Ηρακλείου ανακηρύχθηκε για το έτος 2017 ως η ταχύτερα τουριστικά αναπτυσσόμενη περιοχή στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την κατάταξη το Ηράκλειο αναδείχθηκε ως 20η σε επισκεψιμότητα περιοχή στην Ευρώπη, ως 66η περιοχή στον Πλανήτη και ως 2η στην Ελλάδα για το έτος 2017, με 3,2 εκατομμύρια επισκέπτες και η 19η στην Ευρώπη για το 2018 με 3,4 εκατομμύρια επισκέπτες.

Το Ηράκλειο
Το λιμάνι του Ηρακλείου το βράδυ

Τα ονόματα του Ηρακλείου

Η πόλη στην πολύχρονη ιστορία της άλλαξε πολλά ονόματα, μερικά από τα οποία χρησιμοποιούνταν παράλληλα. Κάποια από τα πιο σημαντικά είναι τα εξής: Ηράκλειον (Μινωϊκή περίοδος, Μυκηναϊκή περίοδος, Οθωμανική Αυτοκρατορία, Κρητική Πολιτεία, Ελλάδα), Ηράκλεια, Κάστρο (Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία – Βυζαντινή), Ραμπντ Αλ Χάντακ (Άραβες), Χάνδαξ (Βυζαντινοί την περίοδο των Αράβων), Μεγάλο Κάστρο (Κρητικοί), Candida (Λατίνοι), Candia (Ενετοί, Ευρωπαίοι), Χώρα (Κρητικοί), Piazza, Καντιγιέ (Οθωμανική Αυτοκρατορία).

Το αρχαίο Ηράκλειο

Το Ηράκλειο βρίσκεται στα βόρεια παράλια της Κρήτης, έναντι της νησίδας Δία, στο ίδιο ακριβώς σημείο που βρισκόταν κατά την αρχαιότητα το δυτικότερο από τα τρία επίνεια της Κνωσού, που την περίοδο του μινωικού πολιτισμού είχε τη μεγαλύτερη συγκέντρωση πληθυσμού στην Κρήτη φέροντας ίδιο όνομα προς τιμή αρχαίου ιερού ναού του Ιδαίου Ηρακλέους.

Για την πόλη του Ηρακλείου δεν υπάρχουν ακριβείς πληροφορίες σχετικά με την ίδρυσή της. Η κατοίκηση όμως θεωρείται ότι ξεκινάει τουλάχιστον από την τρίτη χιλιετηρίδα προ Χριστού, ως επίνειο (λιμάνι) της Κνωσού. Ως επίνειο ήταν ένας μικρός οικισμός. Ευρήματα έχουν βρεθεί σε διάφορες περιοχές, στο φυσικό λόφο που σήμερα βρίσκεται το Αρχαιολογικό Μουσείο. Ίχνη κατοίκησης έχουν βρεθεί κατά τους κλασικούς, ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους. Η παλαιότερη μαρτυρία που έχουμε είναι από τον αρχαίο ιστορικό και γεωγράφο Στράβωνα(1ος αι. π.Χ.).

Σε όρυγμα σε βάθος 5μ μέσα στο ναό του Αγίου Πέτρου, βρέθηκε ρωμαϊκό νόμισμα του 169μ.Χ. Στο λάκκο αυτό βρέθηκαν και όστρακα Πρωτογεωμετρικής κεραμεικής (10ος – 9ος π.Χ. αιώνας).

Βυζαντινοί και Άραβες στο Ηράκλειο

Τη Βυζαντινή περίοδο, το Ηράκλειο ήταν μία μικρή αλλά περιτειχισμένη πόλη, όμως δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες. Στην περιοχή της Αγίας Αικατερίνης έχουν βρεθεί λείψανα του Α΄ Βυζαντινού ή Ρωμαϊκού τείχους.

Το 823 Άραβες Σαρακηνοί υπό τον Αμπού Χαφέζ, καταγόμενοι από την Κόρδοβα της σημερινής Ισπανίας, κατέλαβαν τη Κρήτη και κατέστρεψαν την μέχρι τότε πρωτεύουσα της νήσου Γόρτυνα. Αναζητώντας τότε μια νέα παράλια πόλη για πρωτεύουσα, επέλεξαν το Ηράκλειο, το οποίο και άρχισαν να οχυρώνουν το επόμενο έτος, 824, ενισχύοντας και επεκτείνοντας τα προγενέστερα ελληνιστικά και βυζαντινά τείχη δυτικότερα καθώς επεκτάθηκε και η πόλη και το όρισαν ως πρωτεύουσα του κράτους τους, το Εμιράτο της Κρήτης. Έχτισαν μεγάλο οχυρό, τμήμα του οποίου σώζεται μέχρι σήμερα, εντός της πόλης, πίσω από νεότερες κατασκευές επί τμημάτων των οδών Χάνδακος, Δαιδάλου και λιμένα, με μια περιμετρική μεγάλη τάφρο. Από την οχυρωματική εκείνη τάφρο, που εκτεινόταν από θάλασσα σε θάλασσα, οι Σαρακηνοί ονομάτισαν την πόλη αυτή Ραμπντ αλ Χάντακ (Φρούριο της Τάφρου), ή απλούστερα Χάντακ (Χάνδακας εξελληνισμένο), δημιουργώντας μία περίοδο μεγάλης ευμάρειας και πολιτισμού. Όμως, παράλληλα, επέτρεπαν στο λιμάνι να στρατοπεδεύουν πειρατές, κάτι διαδεδομένο εκείνη την εποχή, που όμως δημιούργησε πολλά προβλήματα και ενόχλησε τα γειτονικά κράτη.

Οι Βυζαντινοί τον Ιούλιο του 960, αποβιβάστηκαν στον κόλπο του Ηρακλείου, 3 χλμ δυτικά της πόλης. Ακολούθησε οκτάμηνη πολιορκία, στις 6 Μαρτίου του 961 οι δυνάμεις του Νικηφόρου Φωκά κυρίευσαν την πόλη. Ο Νικηφόρος Φωκάς μερίμνησε για την εγκατάσταση στην Κρήτη ευγενών-φεουδαρχικών οικογενειών από την Κωνσταντινούπολη για την εξύψωση του φρονήματος των Κρητών, τον έλεγχό τους και την επανασύσφιγξη των δεσμών με το Κράτος της Βασιλίδας. Αυτήν την πολιτική επικυρώνει το Διάταγμα του Αλεξίου Β΄ Κομνηνού (1182) με το οποίο εγκαθίστανται επίσημα στην Κρήτη, οι Αρχοντικές (Αρχηγικές) Οικογένειες, των γνωστών «Δώδεκα Αρχοντόπουλων».

Το Ηράκλειο της Ενετοκρατίας

Το 1204, μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους, τμήμα της Κρήτης παραχωρήθηκε αρχικά στον Βονιφάτιο τον Μομφερατικό ο οποίος και την εκχώρησε (πούλησε) στους Ενετούς, (στον Δόγη Ερρίκο Δάνδολο). Οι Ενετοί εγκαθιστώντας ένα φεουδαλικό και ταυτόχρονα δημοκρατικό σύστημα διοίκησης, κατά τα πρότυπά τους, διατήρησαν τον Χάνδακα πρωτεύουσα της νήσου και έδρα του Δούκα, γενικού διοικητού της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας, παραφράζοντας το όνομα της πόλης σε «Κάντικα», «Κάντιγκα», «Κάντιντα» και τέλος Κάντια (Candia) όπως και επικράτησε και ως όνομα της νήσου με το επίσημο όνομα «Βασίλειο ή Δουκάτο της Κάντια».

Ακολούθως οι Ενετοί ανήγειραν σπουδαία κτίρια με τα οποία λάμπρυναν την πόλη όπως το Δουκικό Ανάκτορο, το Μέγαρο του Αρχιστράτηγου, το Μέγαρο του Αρχιναύαρχου, το Μέγαρο του Λατίνου Αρχιεπισκόπου, το ναό του Αγίου Μάρκου, καθώς και άλλους ναούς, όπως του Αγίου Φραγκίσκου, της Παναγίας των Σταυροφόρων κ.α., την Ενετική Λέσχη, την λεγόμενη κρήνη του Μοροζίνι (υδραγωγείο), τον ορθόδοξο ναό της Αγίας Αικατερίνης με συνεχιζόμενη τη Σιναϊτική Σχολή λογίων και ζωγράφων κ.ά. Το σημαντικότερο όμως ενετικό έργο ήταν το περίφημο μέγα τείχος του Ηρακλείου, ή Ενετικά τείχη Ηρακλείου που περιέλαβε όλη την πόλη, όπως στο μεταξύ είχε αυτή αναπτυχθεί, καθιστώντας την το ισχυρότερο φρούριο της Ανατολικής Μεσογείου. Αρχικά οι Ενετοί βελτίωσαν τις υπάρχουσες Αραβικές και Βυζαντινές οχυρώσεις.

Με τα έργα και τα κτίρια που έφτιαξαν οι Ενετοί, αλλά και άλλα που αφορούσαν τόσο τον εξωραϊσμό της πόλης, όσο και τα νέα διοικητικά μέτρα που παράλληλα καθιερώθηκαν δεν άργησε ο Χάνδακας να εξελιχθεί σε σπουδαίο εμπορικό κέντρο και να αποκτήσει τόση αίγλη που ποτέ πρωτύτερα δεν είχε γνωρίσει. Από τον λιμένα του, ο μεγαλύτερος τεχνητός που είχε κατασκευαστεί μέχρι τότε στην ανατολική Μεσόγειο, πραγματοποιούταν όλο το εμπόριο της Κρήτης, κυρίως εξαγωγικό προς Ευρώπη και Ασία, αποκαλύπτοντας έτσι την μεγάλη εμπορική οργάνωση της πόλης, φθάνοντας μάλιστα στο σημείο να χαρακτηριστεί «ψυχή της Βενετίας».

Από το μέσο της περιόδου της Ενετοκρατίας, ο Χάνδακας συγκέντρωνε ήδη τα 2/5 σχεδόν του συνολικού πληθυσμού της Κρήτης. Βασικοί κάτοικοι του Χάνδακα ήταν οι έποικοι Ενετοί Ευγενείς και άλλοι Λατίνοι υπάλληλοι του κράτους καθώς και έμποροι, Έλληνες γηγενείς, κατά το μεγαλύτερο μέρος, αλλά και έποικοι από άλλες περιοχές των ενετικών κτήσεων καθώς και κάποιοι Εβραίοι έμποροι. Σημειώνεται ότι ο πληθυσμός της Κρήτης την εποχή εκείνη αυξομειωνόταν από διάφορες αιτίες όπως επιδημίες αλλά και από εποικισμούς Ελλήνων, που σημειωνόταν τελευταία, από άλλες ενετικές κτήσεις που καταλήφθηκαν από τους Οθωμανούς. Η πόλη είχε περίπου 25.000 κατοίκους εντός των τειχών και 5.000 εκτός των τειχών.

Οθωμανοί και Αιγύπτιοι στο Ηράκλειο

Το 1647 μ.Χ. ξεκίνησε η πολιορκία της πόλης από τους Οθωμανούς Τούρκους, η οποία κράτησε 22 χρόνια και κόστισε τη ζωή σε 30.000 Κρητικούς, Ενετούς και Ευρωπαίους και 120.000 Οθωμανούς και εν τέλει έληξε με την παράδοση και συνθηκολόγηση της πόλης το 1669, στον Κιοπρουλού Φαζίλ Αχμέτ.

Μετά την παράδοση (6 Σεπτεμβρίου 1669), όλοι σχεδόν οι κάτοικοι της πόλεως αποχώρησαν και ως πρόσφυγες μετοίκησαν στα Ιόνια νησιά, στη Βενετία, στη Δαλματία κ.α.

Η πόλη αμέσως μετά την άλωση ήταν κατεστραμμένη, όμως οι Οθωμανοί, την επέλεξαν ως νέα τους πρωτεύουσα. Κατά την περίοδο της Οθωμανικής περιόδου η πόλη έγινε γνωστή και ως «Μεγάλο Κάστρο» ή «Κάστρο». Ακολούθησαν περίοδοι ειρήνης, κινήματα, επαναστάσεις και σκληρές καταστολές εκ μέρους των Οθωμανών (Τούρκων). Λόγω των συνεχώς επαναστάσεων και του συνεχούς αιτήματος για Ένωση με το νεοσύστατο Κράτος της Ελλάδας, η παραπαίουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία παραχώρησε (πούλησε) την Κρήτη το 1830 στην Αίγυπτο υπό την οποία παρέμεινε έως το 1841. Η περίοδος αυτή υπήρξε πιο ομαλή και πραγματοποιήθηκαν πολλά δημόσια έργα. Το 1851, η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε από την Οθωμανική Διοίκηση, από το Ηράκλειο στα Χανιά για αμυντικούς λόγους (λιμάνι της Σούδας).

Οι Κρητικοί μην αντέχοντας την Τουρκική κατοχή επαναστάτησαν επανειλημμένα με κυριότερες επαναστάσεις το 1770, 1821, 1841, το 1858, το 1866-1869 και το 1897-1898. Τον Δεκέμβριο του 1913 κηρύσσεται επίσημα η ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Έτσι, η Κρήτη αποτελεί πλέον αναπόσπαστο τμήμα του ελληνικού κράτους.

Μικρασιάτες στο Ηράκλειο

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και την ανταλλαγή πληθυσμών εγκαταστάθηκαν στο Ηράκλειο Έλληνες Μικρασιάτες πρόσφυγες που εμπλούτισαν τον τοπικό πολιτισμό. Προέρχονταν από διάφορες περιοχές της Μικράς Ασίας και οι περισσότεροι από τη Σμύρνη, τα Βουρλά, τα Αλάτσατα, το Νυμφαίο Ιωνίας, την περιοχή του Ικονίου, της Προύσας κ.α. Ακόμη, στις αφιχθείσες οικογένειες Ελλήνων προσφύγων περιλαμβάνονταν και αρκετές από την Ανατολική Θράκη. Δημιούργησαν τους συνοικισμούς που φέρουν τα ονόματα των πόλεων της Μικράς Ασίας από όπου προήλθαν, όπως Νέες Κλαζομενές, Νέα Αλικαρνασσός, Νέα Αλάτσατα, Νέα Βρύουλα. Η υποδοχή των προσφύγων από τους Κρήτες ήταν φιλόξενη και η συμβίωση ειρηνική.

Το Ηράκλειο και τα αδέλφια του

Το Ηράκλειο έχει αδελφοποιηθεί με τις εξής πόλεις:

  • Κωνστάντζα, Ρουμανία
  • Λεμεσός, Κύπρος
  • Οδησσός, Ουκρανία
  • Τολέδο, Ισπανία
  • Νίζνι Νόβγκοροντ, Ρωσία
  • Μπόζι Νταρ, Τσεχία
  • Τάμπα, Η.Π.Α.
  • Τσουκάριτσα, Σερβία

Πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/Ηράκλειο_Κρήτης

Το Εβραϊκό Πάσχα

Η λέξη Πάσχα προέρχεται από την ελληνοποιημένη λέξη Πεσάχ που σημαίνει πέρασμα. Το Εβραϊκό Πάσχα είναι η ανάμνηση της Εξόδου των Εβραίων από την Αίγυπτο με αρχηγό-οδηγό τους τον Μωυσή. Στην ορθόδοξη χριστιανική ορολογία το Εβραϊκό Πάσχα ονομάζεται Νομικόν Φάσκα.

Το Εβραϊκό Πάσχα

Σύμφωνα με τη βίβλο, ο Μωυσής ήταν νόθο παιδί μιας Αιγύπτιας πριγκίπισσας. Τοποθετήθηκε από τη μητέρα του σε ένα κάνιστρο (καλάθι) αλειμμένο με πίσσα και αφέθηκε στα νερά του Νείλου. Διασώθηκε από μια οικογένεια Εβραίων και ενσωματώθηκε στην εβραϊκή παροικία, η οποία είχε δημιουργηθεί στη χώρα πολλές γενιές νωρίτερα, από τον Ιωσήφ και τα αδέλφια του.

Ο Μωυσής με τον ετεροθαλή του αδελφό Ααρών αναδείχτηκαν σε ηγέτες των Εβραίων της Αιγύπτου, που εκείνη την εποχή αντιμετώπιζαν την σκληρή καταπίεση των Φαραώ. Ο Μωυσής, αφού απείλησε τον Φαραώ, με τις «δέκα πληγές», που θα χτυπούσαν την Αίγυπτο του απέσπασε την άδεια να φύγουν οι Εβραίοι από τη χώρα.

Ο Μωυσής μπήκε επικεφαλής της «Εξόδου», όπως ονομάστηκε η αποχώρηση των Εβραίων από την Αίγυπτο και κατόρθωσε να τους οδηγήσει με ασφάλεια στη χερσόνησο του Σινά, παρά την καταδίωξη τους από τον αιγυπτιακό στρατό, που έστειλε ο Φαραώ μετανιώνοντας για την άδεια που τους έδωσε. Προκάλεσε το διαχωρισμό των νερών της Ερυθράς Θάλασσας, για να περάσουν οι Εβραίοι στην αντίπερα όχθη, ενώ οι Αιγύπτιοι πνίγηκαν όταν επανήλθαν τα νερά.

Ο Μωυσής και ο λαός του περιπλανήθηκαν 40 χρόνια στην έρημο και υπέφεραν από πείνα και στερήσεις. Τότε ο Μωυσής ανέβηκε στο όρος Σινά και δέχθηκε από το λαό τις «δέκα εντολές», κανόνα ηθικής και πίστης, τις οποίες χαραγμένες σε δύο πέτρινες πλάκες μετέφερε στους Εβραίους. Τελικά πέθανε χωρίς να αντικρίσει τη «Γη της Επαγγελίας».

Σύμφωνα με πολλούς ερευνητές η Έξοδος των Εβραίων συμπίπτει με την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, η οποία συνοδεύτηκε με πλήθος τρομακτικών φαινομένων, που αποτυπώθηκαν στη μνήμη των λαών της Ανατολικής Μεσογείου.

Ο Αδόλφος Χίτλερ χρειάζεται ψυχολόγο

Ο Αδόλφος Χίτλερ και οι Ναζί διέπραξαν μια σειρά από αποτρόπαιες πράξεις κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου και του Ολοκαυτώματος, οδηγώντας στο θάνατο δεκάδες χιλιάδες ανθρώπινες ζωές.

Στην πραγματικότητα, στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο πραγματοποιήθηκε η μαζική δολοφονία περίπου έξι εκατομμυρίων Εβραίων, καθώς και ο θάνατος εκατομμυρίων άλλων ατόμων συμπεριλαμβανομένων Ρομά και ομοφυλοφίλων.

Ο Αδόλφος Χίτλερ
Ο Αδόλφος Χίτλερ

Ο εγκληματίας Αδόλφος Χίτλερ

Πολλοί επιστήμονες εκείνης της εποχής προσπάθησαν να σκιαγραφήσουν το ψυχολογικό προφίλ του Χίτλερ.

Μία από τις πρώτες δημοσιευμένες αναφορές της προσωπικότητας του Χίτλερ πραγματοποιήθηκε από τον Ελβετό ψυχίατρο, ψυχαναλυτή και μαθητή του Φρόυντ, Carl Jung.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1930, ο Jung συνάντησε στο Βερολίνο και παρατήρησε την αλληλεπίδραση μεταξύ του Χίτλερ και του Ιταλού δικτάτορα Μουσολίνι.

Αυτό που σημείωσε ήταν ότι ο Μουσολίνι του φάνηκε ότι ήταν ένας «αυθεντικός άνθρωπος», που είχε ζεστασιά και ενέργεια, ενώ ο Χίτλερ του ενέπνευσε μόνο φόβο. Κατά το χρονικό διάστημα της αλληλεπίδρασής τους, ο Jung είπε ότι ο Χίτλερ δεν γέλασε καθόλου και του φάνηκε ότι ήταν «σε κακή διάθεση, μουτρωμένος». Ο Jung τον έκρινε, επίσης, ως ασεξουαλικό και ανελέητο, με μοναδικό σκοπό να ιδρύσει το Τρίτο Ράιχ.

Ο Αμερικανός ψυχαναλυτής Walter Charles Langer παρείχε μια ακόμη ψυχαναλυτική αξιολόγηση του Χίτλερ, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, χρησιμοποιώντας πηγές που ήταν διαθέσιμες μέχρι το 1943. Διέγνωσε τον Χίτλερ ως νευρωτικό στα όρια του ψυχωτικού, με σύμπλεγμα του Μεσσία, με μαζοχιστικές τάσεις, με ισχυρές σεξουαλικές διαστροφές και με υψηλή πιθανότητα ομοφυλοφιλίας. Ανέφερε, επιπρόσθετα, ότι ο Χίτλερ είχε πολλές σχιζοφρενικές τάσεις και ότι το πιθανότερο ήταν πως θα αυτοκτονούσε.

Η πιο διάσημη ψυχολογική μελέτη για τον Χίτλερ πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου από τον Henry A. Murray- πρώην διοικητή της Ψυχολογικής Κλινικής του Χάρβαρντ- για λογαριασμό του Γραφείου Στρατηγικών Υπηρεσιών, το οποίο ήταν μια υπηρεσία πληροφοριών που σχηματίστηκε από τις ΗΠΑ τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Murray ανέφερε ότι, παρόλο που υπήρχαν λίγες διαθέσιμες πληροφορίες για την παιδική ηλικία του Χίτλερ, η συγκεκριμένη χρονική περίοδος ήταν ασταθής. Ο πατέρας του περιγράφεται ως τυραννικός και βίαιος και, ύμφωνα με τον ψυχαναλυτή Michael Stone, φημολογείται ότι χτυπούσε τακτικά τόσο τον Χίτλερ όσο και τον μεγαλύτερο αδερφό του με ένα μαστίγιο.

Ο Stone, μάλιστα, θεωρούσε ότι το μίσος του Χίτλερ για τον πατέρα του πυροδότησε το μίσος του για τους Εβραίους, οι οποίοι λειτούργησαν ως «αποδιοπομπαίοι τράγοι» για την οργή που του είχε δημιουργηθεί.

Ο Murray, τέλος, αναγνώριζε ότι ο πυρήνας του μίσους και της οργής του Χίτλερ ήταν και η «κινητήριος δύναμη» της καριέρας του, και υποστήριζε ότι μια διεξοδική μελέτη της προσωπικότητας του Χίτλερ είναι μια σημαντική συνεισφορά στην ψυχιατρική και την επιστήμη, επειδή η δημοσίευση της συμπεριφοράς του Χίτλερ μπορεί να λειτουργήσει ως αποτρεπτικός παράγοντας για άλλους «υποψήφιους Χίτλερ».

Πηγή: https://www.psychology.gr

Πογκρόμ τους 19ο και 20ο αιώνα

Η λέξη πογκρόμ προέρχεται από το ρήμα της Ρωσικής «громить» που σημαίνει «προκαλώ όλεθρο, συντρίβω». Ιστορικά, ο όρος δηλώνει τις βίαιες επιθέσεις των ντόπιων μη-εβραϊκών πληθυσμών κατά των Εβραίων στη Ρωσική Αυτοκρατορία και σε άλλες χώρες.

Το πρώτο «πογκρόμ»

Το πρώτο επεισόδιο που χαρακτηρίστηκε με την ονομασία «πογκρόμ» φέρεται να είναι οι αντισημιτικές εξεγέρσεις στην Οδησσό το 1821. Το «πογκρόμ» καθιερώθηκε ως περιγραφικός όρος με τις εκτεταμένες αντισημιτικές εξεγέρσεις που σάρωσαν την Ουκρανία και τη νότια Ρωσία την περίοδο 1881-1884, μετά τη δολοφονία του τσάρου Αλεξάνδρου Β’. Στη Γερμανία και την ανατολική Ευρώπη την εποχή του Ολοκαυτώματος, όπως και στην τσαρική Ρωσία, η έχθρα προς τους Εβραίους σε οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο τροφοδότησε τον παραδοσιακό θρησκευτικό αντισημιτισμό. Αυτό λειτούργησε ως πρόσχημα για την εκδήλωση πογκρόμ.

Οργάνωση των πογκρόμ

Οι δράστες των πογκρόμ οργανώθηκαν τοπικά, ορισμένες φορές με την ενθάρρυνση της κυβέρνησης και της αστυνομίας. Βίασαν και δολοφόνησαν τους Εβραίους που έπεσαν θύματά τους και λεηλάτησαν τις περιουσίες τους. Στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου που ακολούθησε την επανάσταση των Μπολσεβίκων το 1917, Ουκρανοί εθνικιστές, Πολωνοί αξιωματούχοι και στρατιώτες του Κόκκινου Στρατού συμμετείχαν σε βίαια επεισόδια παρόμοια με πογκρόμ στη δυτική Λευκορωσία και στην επαρχία Γαλικία της Πολωνίας (σημερινή Δυτική Ουκρανία), δολοφονώντας δεκάδες χιλιάδες Εβραίους μεταξύ 1918 και 1920.

Η νύχτα των Κρυστάλλων

Το 1933, μετά την άνοδο των Ναζί στην εξουσία στη Γερμανία, ο Αδόλφος Χίτλερ αποθάρρυνε δημοσίως τις «αναταραχές» και τις βιαιοπραγίες. Στην πράξη, όμως, υπήρχε ανοχή μέχρι και ενθάρρυνση των επιθέσεων εναντίον των Εβραίων σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα όταν οι ηγέτες των Ναζί εκτιμούσαν ότι η βία θα «προετοίμαζε» το γερμανικό πληθυσμό για τα σκληρά αντισημιτικά μέτρα σε νομοθετικό και διοικητικό επίπεδο τα οποία εφαρμόστηκαν με πρόσχημα την «αποκατάσταση της τάξης». Για παράδειγμα, η ενορχηστρωμένη, πανεθνική εκστρατεία συλλογικής βίας που έγινε γνωστή ως Kristallnacht (Νύχτα των Κρυστάλλων) στις 9 και 10 Νοεμβρίου 1938, ήταν το αποκορύφωμα μιας μεγαλύτερης περιόδου μεμονωμένων περιστατικών βίας εναντίον των Εβραίων. Αυτά τα βίαια επεισόδια σε δημόσιους χώρους είχαν ξεκινήσει με τις εξεγέρσεις στη Βιέννη μετά το Anschluss (τη λεγομένη «Ένωση») της Αυστρίας το Μάρτιο. Τη Νύχτα των Κρυστάλλων (Kristallnacht) ακολούθησε ένα κύμα αντιεβραϊκών νόμων το φθινόπωρο και το χειμώνα του 1938-1939. Αντίστοιχα, τα σπασμωδικά πογκρόμ που εκδηλώθηκαν τους πρώτους δύο μήνες του ναζιστικού καθεστώτος, οδήγησαν στην υιοθέτηση ενός νόμου στις 7 Απριλίου 1993, ο οποίος επέβαλε την απόλυση Εβραίων και κομμουνιστών από τη δημόσια διοίκηση. Τέτοια περιστατικά βίας συχνά συνοδεύονταν από λεηλασίες, όπως για παράδειγμα πυρπολήσεις συναγωγών, καταστροφή σπιτιών και επιχειρήσεων που ανήκαν σε Εβραίους, αλλά και μεμονωμένες επιθέσεις εναντίον ατόμων. Η Νύχτα των Κρυστάλλων (Kristallnacht) ήταν αναμφισβήτητα το μεγαλύτερο, το πιο καταστροφικό και το πιο καλά οργανωμένο από όλα αυτά τα «πογκρόμ».

Β Παγκόσμιος Πόλεμος και πογκρόμ

Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, τα Einsatzgruppen (κοινώς γνωστά ως κινητές μονάδες εξόντωσης) είχαν εντολές από τον αρχηγό των γερμανικών στρατιωτικών δυνάμεων ασφαλείας, Ράινχαρντ Χάιντριχ να επιτρέπουν ή και να ενθαρρύνουν τους ντόπιους πληθυσμούς στις νεοκατακτηθείσες σοβιετικές περιοχές να οργανώνουν πογκρόμ. Τα πογκρόμ που εκδηλώθηκαν (με μεγαλύτερο ή μικρότερο αυθορμητισμό) σε πόλεις όπως οι Μπιάλιστοκ, Κόβνο, Λίβοβ και Ρίγα, συμπλήρωσαν τη γερμανική πολιτική της συστηματικής εξάλειψης ολόκληρων εβραϊκών κοινοτήτων στη Σοβιετική Ένωση. Στις 29 Ιουνίου 1941, καθώς η ναζιστική Γερμανία και η σύμμαχός της στον Άξονα, η Ρουμανία, εισέβαλαν στη Σοβιετική Ένωση, Ρουμάνοι αξιωματούχοι και μονάδες του στρατού, ορισμένες φορές με τη βοήθεια Γερμανών στρατιωτών, σκότωσαν τουλάχιστον 8.000 Εβραίους στη διάρκεια ενός πογκρόμ στο Ιάσιο, στη ρουμανική επαρχία της Μολδαβίας. Στις 10 Ιουλίου 1941, οι Πολωνοί κάτοικοι του Τζεντβάμπνε, μιας μικρής πόλης στην περιφέρεια Μπιάλιστοκ της κατεχόμενης, πρώτα από τους Σοβιετικούς και στη συνέχεια από τους Γερμανούς, Πολωνίας, συμμετείχαν στη δολοφονία εκατοντάδων Εβραίων γειτόνων τους. Παρόλο που το ποιος φέρει την ευθύνη για την υποκίνηση του συγκεκριμένου πογκρόμ δεν έχει πλήρως τεκμηριωθεί, οι μελετητές έχουν πιστοποιήσει τουλάχιστον την παρουσία της γερμανικής αστυνομίας στην πόλη την περίοδο των δολοφονιών.

Στα τέλη του καλοκαιριού του 1941, τα αυξανόμενα περιστατικά διαφθοράς, λεηλασίας, ξεκαθαρίσματος παλιών λογαριασμών, καταστροφής σημαντικών οικονομικών πόρων και η διείσδυση πρώην κομμουνιστών σε ομάδες υπεύθυνες για τα πογκρόμ οδήγησαν τις γερμανικές αρχές να εγκαταλείψουν την τακτική αυτήν στο ανατολικό μέτωπο. Οι μονάδες των SS και της γερμανικής αστυνομίας προχώρησαν σε εκκαθάριση των επικουρικών αστυνομικών μονάδων που είχαν στρατολογηθεί εσπευσμένα και ξεκίνησαν να εκτελούν συστηματικές και ελεγχόμενες σφαγές ολόκληρων εβραϊκών κοινοτήτων στην κατεχόμενη Σοβιετική Ένωση.

Το πογκρόμ στην Κίλτσε

Παρόλο που οι Γερμανοί εγκατέλειψαν τα πογκρόμ ως τρόπο μαζικής εξόντωσης, τα πογκρόμ συνεχίστηκαν και μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Στην Κίλτσε της Πολωνίας, οι ντόπιοι προέβησαν σε πογκρόμ εναντίον των Εβραίων που είχαν επιβιώσει και επέστρεφαν στην πόλη στις 4 Ιουλίου 1946. Ένας μαινόμενος όχλος επιτέθηκε στους Εβραίους μετά τη διάδοση ψευδών ότι οι Εβραίοι είχαν απαγάγει ένα χριστιανόπουλο το οποίο σκόπευαν να σκοτώσουν στο πλαίσιο των τελετουργιών τους. Οι ταραχοποιοί σκότωσαν τουλάχιστον 42 Εβραίους και τραυμάτισαν άλλα 50 άτομα περίπου.

Τα πογκρόμ στην Κίλτσε έπαιξαν βασικό ρόλο στη μαζική μετανάστευση προς τα δυτικά εκατοντάδων χιλιάδων Εβραίων που είχαν επιβιώσει το Ολοκαύτωμα. Γνωστή ως Brihah, αυτή η μαζική μετανάστευση έφερε τους Εβραίους από την Πολωνία και άλλες χώρες της ανατολικής Ευρώπης σε καταυλισμούς υποδοχής προσφύγων στις δυτικές ζώνες της κατεχόμενης Γερμανίας και Αυστρίας, καθώς και στην Ιταλία. Ο φόβος των βίαιων πογκρόμ οδήγησε τη συντριπτική πλειοψηφία των Εβραίων στην απόφαση να εγκαταλείψει τη μεταπολεμική Ευρώπη.

Τα «Σεπτεμβριανά»

Ο όρος «Σεπτεμβριανά» περιγράφει το πογκρόμ που εξαπέλυσε ο τουρκικός όχλος με την καθοδήγηση της κυβέρνησης Μεντερές, εναντίον της πολυπληθούς ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης στις 6 και 7 Σεπτεμβρίου του 1955.

Αποτέλεσμα, οι συνολικά 100.000 Έλληνες που ζούσαν εκείνη την περίοδο στην Πόλη να συρρικνωθούν σταδιακά και σήμερα μόλις και μετά βίας να ξεπερνούν τις 2.000.

Το πογκρόμ επέφερε καταστροφή: 4.348 εμπορικών καταστημάτων, 110 ξενοδοχείων, 27 φαρμακείων, 23 σχολείων, 21 εργοστασίων, 73 εκκλησιών, περίπου 1000 κατοικιών, όλα ελληνικής ιδιοκτησίας.
Οι Τούρκοι καταστρέφουν καταστήματα Ελλήνων, Αρμενίων και Εβραίων στην Πόλη

Αντνάν Μεντερές – Ένας «πρώιμος» Ερντογάν

Το έτος του 1955 την γείτονος χώρα κυβερνούσε ο Αντνάν Μεντερές -ένας «πρώιμος Ερντογάν»- και το Δημοκρατικό Κόμμα. Ο Μεντερές «χρησιμοποίησε» κατά κόρον το μουσουλμανικό χαρτί, προκαλώντας εκνευρισμό στο κεμαλικό κατεστημένο της χώρας. Το αποδεικνύουν εξάλλου και τα χιλιάδες τζαμιά που κτίστηκαν επί πρωθυπουργίας του.

Η οικονομική κατάσταση της χώρας δεν ήταν ανθηρή ενώ παράλληλα οι πιέσεις των Ελληνοκύπριων για την ένωση της μεγαλονήσου με την Ελλάδα «ανέβαζε» τον εθνικιστικό πυρετό. Το γεγονός λειτούργησε ως μία καλή αφορμή για την απόσπαση της κοινής γνώμης από τα ουσιαστικά της προβλήματα ενώ οι Τούρκοι ηγέτες την έστρεψαν κατά της ελληνικής μειονότητας που ευημερούσε. Στις 28 Αυγούστου του 1955 ο Μεντερές ισχυρίστηκε δημόσια ότι οι Ελληνοκύπριοι σχεδίαζαν σφαγές κατά των Τουρκοκυπρίων.

Η έκρηξη στο τουρκικό Προξενείο Θεσσαλονίκης

Η αφορμή για το Πογκρόμ κατά του Ελληνισμού της Πόλης δόθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου, με την έκρηξη ενός αυτοσχέδιου μηχανισμού στο Τουρκικό Προξενείο της Θεσσαλονίκης, που στεγαζόταν και στεγάζεται και σήμερα στο σπίτι, όπου γεννήθηκε ο Κεμάλ Ατατούρκ, ο ιδρυτής του σύγχρονου τουρκικού κράτους.

Ως δράστης συνελήφθη από τις ελληνικές αρχές ο Οκτάι Εγκίν, ένας μουσουλμάνος σπουδαστής από την Κομοτηνή, που αργότερα περιεβλήθη το φωτοστέφανο του ήρωα. Τιμήθηκε στην Τουρκία και διορίστηκε κυβερνήτης σε επαρχία. Χρόνια αργότερα σε μία συνέντευξή του στην «Ελευθεροτυπία» αρνήθηκε οποιαδήποτε σχέση με το συμβάν και θεώρησε τον εαυτό του θύμα των ελληνικών αρχών.

Από την έκρηξη στο σπίτι του Ατατούρκ προκλήθηκαν μόνο μικρές υλικές ζημίες στις τζαμαρίες του κτιρίου, αλλά οι τουρκικές εφημερίδες εκμεταλλεύτηκαν το γεγονός, μεγαλοποιώντας και διαστρεβλώνοντάς το, κατόπιν κυβερνητικών οδηγιών.

Τα τουρκικά μέσα για την έκρηξη

Πρωτοσέλιδοι τίτλοι, όπως «Έλληνες τρομοκράτες κατέστρεψαν το πατρικό σπίτι του Ατατούρκ» της «Ισταμπούλ Εξπρές» και δημοσίευση μιας σειράς από παραποιημένες φωτογραφίες του συμβάντος, προκάλεσαν «αυθόρμητες» διαδηλώσεις στην Πλατεία Ταξίμ το απόγευμα της ίδιας μέρας.

Στις 5 το απόγευμα, το μαινόμενο πλήθος των 50.000 ατόμων στράφηκε κατά των ελληνικών περιουσιών στη συνοικία Πέραν. Οι λεηλασίες κράτησαν μέχρι τις πρωινές ώρες της 7ης Σεπτεμβρίου, όταν επενέβη ο Στρατός, καθώς η κατάσταση κινδύνευε να τεθεί εκτός ελέγχου. Μέχρι τότε, οι αρχές παρέμειναν απαθείς, όταν δεν διευκόλυναν τους πλιατσικολόγους στο έργο. Ο μηχανισμός του Δημοκρατικού Κόμματος, που ήλεγχε τα συνδικάτα, έπαιξε καταλυτικό ρόλο στα έκτροπα.

Μεγάλος αριθμός διαδηλωτών μεταφέρθηκε από τη Δυτική Μικρά Ασία δωρεάν, αντί αμοιβής 6 δολαρίων, που ουδέποτε τους δόθηκε. 4.000 ταξί τους μετέφεραν στον χώρο των ταραχών, ενώ φορτηγά του Δήμου της Κωνσταντινούπολης είχαν αναπτυχθεί σε επίκαιρα σημεία της Πόλης, φορτωμένα με τσεκούρια, φτυάρια, ρόπαλα, αξίνες, σφυριά, σιδερένιους λοστούς και μπιτόνια βενζίνης, απαραίτητα σύνεργα για τον όχλο των επιδρομέων, που επέπεσε επί των ελληνικών καταστημάτων με τα συνθήματα «Θάνατος στους γκιαούρηδες», «Σπάστε, γκρεμίστε, είναι γκιαούρης», «Σφάξτε του Έλληνες προδότες», «Κάτω η Ευρώπη» και «Εμπρός να βαδίσουμε κατά της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης».

Άνδρες και γυναίκες βιάστηκαν και σύμφωνα με τη μαρτυρία του γνωστού τούρκου συγγραφέα Αζίζ Νεσίν, πολλοί ιερείς εξαναγκάστηκαν να υποστούν περιτομή, με θύμα ένα αρμένιο παπά. 16 Έλληνες έχασαν τη ζωή τους και 32 τραυματίστηκαν.

Έκτροπα κατά των Ελλήνων δεν έγιναν μόνο στην Κωνσταντινούπολη, αλλά και στη Σμύρνη. Το πρωί της 7ης Σεπτεμβρίου Τούρκοι εθνικιστές έκαψαν το ελληνικό περίπτερο στη Διεθνή Έκθεση της Σμύρνης. Στη συνέχεια, κατέστρεψαν το νεόκτιστο εκκλησάκι της Αγίας Φωτεινής, ενώ λεηλάτησαν σπίτια Ελλήνων στρατιωτικών, που υπηρετούσαν στο Στρατηγείο του ΝΑΤΟ.

Στάση της Τουρκίας, της Ελλάδας, του ΝΑΤΟ

Ο πρωθυπουργός Μεντερές σε δηλώσεις του ισχυρίστηκε ότι το πογκρόμ κατά των Ελλήνων ήταν έργο των κομμουνιστών. Ένας ισχυρισμός που κατέπεσε αυτοστιγμεί και από τις αναφορές των ξένων πρεσβειών στην Άγκυρα προς τις κυβερνήσεις τους, που επισήμαιναν τις μεγάλες ευθύνες των τουρκικών αρχών.

Η κυβέρνηση Παπάγου προσπάθησε να διεθνοποιήσει το θέμα, αλλά χωρίς σημαντικά αποτελέσματα. Αμερικανοί και Βρετανοί δεν ήταν διατεθειμένοι να ασκήσουν πιέσεις στην Τουρκία, πολύτιμο σύμμαχό τους κατά τη διάρκεια του «Ψυχρού Πολέμου».

Οι νατοϊκοί σύμμαχοί μας είπαν ξεκάθαρα να ξεχάσουμε το συμβάν. Μόνο το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών από τους διεθνείς οργανισμούς απαίτησε από την Τουρκία εξηγήσεις για την καταστροφή του 90% των ορθόδοξων ναών στην Κωνσταντινούπολη. Πάντως, τον Αύγουστο του 1995 η αμερικανική Γερουσία με απόφασή της κάλεσε τον Πρόεδρο Κλίντον να ανακηρύξει την 6η Σεπτεμβρίου Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Πογκρόμ.

Συνέπειες του Πογκρόμ στην ελληνική κοινότητα

  • θάνατος 16 Ελλήνων και τον τραυματισμό 32
  • θάνατος ενός Αρμένιου
  • βιασμός 12 Ελληνίδων
  • βιασμό αδιευκρίνιστου αριθμού ανδρών (εξαναγκάστηκαν να υποστούν περιτομή)
  • καταστροφή: 4.348 εμπορικών καταστημάτων, 110 ξενοδοχείων, 27 φαρμακείων, 23 σχολείων, 21 εργοστασίων, 73 εκκλησιών, περίπου 1000 κατοικιών, όλα ελληνικής ιδιοκτησίας.

Το οικονομικό κόστος των ζημιών ανήλθε σε 150 εκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς, ενώ η ελληνική κυβέρνηση τις υπολόγισε σε 500.000.000 δολάρια. Η οικονομική αιμορραγία και ο φόβος ανάγκασαν χιλιάδες έλληνες ομογενείς να μεταναστεύσουν στην Ελλάδα.

Αργότερα, το τουρκικό κράτος διά του προέδρου Τζελάλ Μπαγιάρ υποσχέθηκε αποζημίωση για την καταστροφή των ελληνικών περιουσιών. Στην καλύτερη των περιπτώσεων δεν ξεπέρασε το 20% των απαιτήσεών τους, με δεδομένο ότι τα περιουσιακά τους στοιχεία είχαν υποτιμηθεί δραματικά.

Πηγή: https://encyclopedia.ushmm.org/content/el/article/pogroms

Πηγή: https://tanea.gr/2019/09/06/greece/septemvriana-1955-i-arxi-tou-telous-gia-ton-ellinismo-tis-konstantinoupolis/