Οι κυριότεροι από τους αντικειμενικούς όρους που καθόρισαν τα πλαίσια, μέσα στα οποία μπορούσε να εξελιχθεί η μεταβυζαντινή τέχνη στην Ελλάδα, ισχύουν και για τους άλλους τουρκοκρατούμενους και ορθόδοξους βαλκανικούς λαούς, με τη βασική διαφορά ότι εκείνοι δεν είχαν περιοχές…
Ένας σημαντικός αριθμός πληροφοριών από αρχειακές πηγές και από μνημεία, κυρίως φορητές εικόνες, επιτρέπουν να καθορισθούν τα πλαίσια μέσα στα οποία διαμορφώθηκε και αναπτύχθηκε η Κρητική Σχολή. Η σχολή αυτή ζωγραφικής είναι η μόνη από τις ορθόδοξες «σχολές» που δικαιούται…
Η αρχιτεκτονική είναι λιγότερο δεμένη με τις δογματικές θεωρίες από όσο η ζωγραφική και περισσότερο εξαρτημένη από τις τοπικές συνθήκες, ως προς το υλικό και τις τεχνικές μεθόδους. Γι΄ αυτό η αρχιτεκτονική αυτήν την εποχή, με τρόπο κατηγορηματικό, τη σημασία…
Η νέα κατάσταση που δημιουργείται για τον Ελληνισμό από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης και τη διάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας έχει μακροπρόθεσμους αντίκτυπους στην τέχνη του τόπου. Στην περίοδο που ακολουθεί αμέσως μετά την πτώση, συνεχίζονται οι ίδιες βυζαντινές παραδόσεις, εικονογραφικές…
Η αρχιτεκτονική, η διακόσμηση και ο εξοπλισμός των εκκλησιών, η μουσική και η χορογραφία, αποτελούσαν σημαντικά στοιχεία για την τέλεση της λειτουργίας, που είναι στην πραγματικότητα μια αναπαράσταση της Ενσάρκωσης του Λόγου του Θεού, όπως παραδόθηκε στα κείμενα των Ευαγγελίων.…
Μέρος της βυζαντινής τέχνης ήταν και η εκκλησιαστική τέχνη, την οποία απάρτιζαν έπιπλα και ιερά σκεύη. Οι εκκλησίες δέχονταν μικροαντικείμενα ως δώρα από αυτοκράτορες καθώς και από επισκόπους ή από εύπορες οικογένειες. Πρέπει ωστόσο διευκρινιστεί ότι η διακόσμηση των εκκλησιών…
Το κέντρο βάρους των πολιτιστικών δραστηριοτήτων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας την εποχή του Ιουστινιανού Α΄ βρισκόταν στην Ραβέννα της Ιταλίας. Μετά την ανάκτησή της, πραγματοποιήθηκε ένα καταπληκτικό οικοδομικό πρόγραμμα που ξεπερνούσε τις οικονομικές δυνατότητες της τοπικής επισκοπής. Τα ψηφιδωτά του ιερού…
Για να κατανοηθεί η γλώσσα της βυζαντινής τέχνης πρέπει να επισημανθεί η μοναδικότητά της και να ληφθεί υπόψιν το γεγονός ότι γεννήθηκε στους κόλπους ενός πολιτισμού, του ελληνικού, που έζησε με αδιάσπαστη συνέχεια ως την εποχή της ρωμαϊκής κυριαρχίας και…
Η Βυζαντινή τέχνη είναι η τέχνη των Ελλήνων στη χριστιανική της φάση, όπως εκδηλώνεται στην μακραίωνη ιστορία του βυζαντινού κράτους, από το 324 ως το 1453. Η ίδρυση της Κωνσταντινούπολης και η άλωσή της από τους Τούρκους παρέχουν ικανοποιητικά χρονολογικά…
Η πιο δημιουργική μορφή πλαστικής των αυτοκρατορικών χρόνων αντιπροσωπεύεται από το γλυπτό πορτραίτο, που ήταν ήδη γνωστό στους Ρωμαίους κατά την περίοδο της ελεύθερης πολιτείας. Το ρωμαϊκό πορτραίτο είχε αρχικά ένα εντελώς ιδιότυπο χαρακτήρα. Σχετιζόταν με τα ταφικά έθιμα και…
Στα χρόνια της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας οι φιλοδοξίες των αρχιτεκτόνων δεν έχουν ως κύριο αντικείμενο την κατασκευή λαμπρών ναών όπως παλαιότερα. Οι ναοί εξακολουθούν να υπακούν στην παλαιά συντηρητική παράδοση. Αντίθετα τα δημόσια έργα, όπως χώροι δημοσίων θεαμάτων, βιβλιοθήκες, θέρμες, υδραγωγεία,…
Σε καμία άλλη περίοδο της ελληνικής τέχνης η σχέση μεταξύ της ζωγραφικής και των άλλων τεχνών δεν είναι τόσο στενή όσο κατά την ελληνιστική. Από την αρχαϊκή βέβαια εποχή χρησιμοποιούσαν οι τεχνίτες χρώματα για να ζωντανέψουν τα αγάλματα και να…
