Αυστηρός ρυθμός

Η αυστηρότητα και η απλότητα από τις οποίες διέπεται ο αυστηρός ρυθμός είναι τα μέσα που χρησιμοποιεί ο τεχνίτης, για να δώσει στις μορφές του εύρος και σοβαρότητα, τη μεγαλόπνοη εκείνη έκφραση που πηγάζει από τη συναίθηση της ευθύνης και της ελευθερίας που κέρδισε ο άνθρωπος καθώς βάθαινε η σχέση του με το θείο. Έτσι, με διαλλακτική συνέπεια, αναζητεί σε μια πρώτη φάση θέματα, σχήματα και λύσεις καταλυτικές του αρχαίου πνεύματος που έκλεινε την εράσμια αυτάρκεια και τη φιλάρεσκη γοητεία ενός κόσμου ποτισμένου ακόμα με τα ζωογόνα νάματα του μύθου.

Τ.η μεταμόρφωση που είχε αρχίσει τα τελευταία χρόνια του 6ου π.Χ. αιώνα την επιταχύνει και την επιτείνει η δραματική εμπειρία των Περσικών πολέμων. Και η «κλασική» φάση (450-420π.Χ.) της πλαστικής προχωρεί στην καινούργια σύνθεση, όπου θα ισορροπήσουν πια οι αντίμαχες τάσεις, χωρίς όμως να χαλαρώσουν τις χορδές τους. Αντίθετα μέσα στην κλασική αρμονία, την «εύκρατον», όπως την ονόμασαν οι αρχαίοι υπάρχει περισσότερο από κάθε άλλο η ηράκλεια σύλληψη της δυναμικής σύνθεσης.

Στην αρχαϊκή τέχνη το «παιδί του Κριτίου», λυγίζοντας το ένα γόνατο, μεταμορφώνει το βασικό σχήμα του κούρου, απελευθερώνει τις δυνάμεις του σώματος και του επιτρέπει να δημιουργήσει κινήσεις και αντικινήσεις. Από τη στιγμή αυτή μεταβάλλεται όλη η δομή του ανθρώπινου κορμιού και οι εσωτερικές δυνάμεις τείνουν προς τις επιφάνειες και καθορίζουν τη μορφή και τη σχέση τους. Οι δυνατότητες που προσφέρονται τώρα πια στον τεχνίτη τον οδηγούν στην επιλογή θεμάων και στάσεων ικανών να τις πραγματώσουν.

Ο τύπος του κούρου και της κόρης που ενσάρκωνε τόσο την ανθρώπινη όσο και την θεία υπόσταση σε μια λαμπρή, αλλά βασικά αδιαφοροποίητη, εικόνα παύει πια να επαρκεί ως πλαστική μορφή στις ανάγκες των ανθρώπων του 5ου π.Χ. αιώνα. Μια πρώτη βασική διαφοροποίηση γίνεται ανάμεσα στις μορφές των ανθρώπων και των θεών, και στη συνέχεια ο διαφορισμός προχωρεί ακόμη περισσότερο, ώστε σε αυτήν ακριβώς την περίοδο διαμορφώνονται στην πλαστική οι βασικοί χαρακτήρες των διαφόρων θεών, παράλληλα με την απόδοση των πιο τολμηρών στάσεων του ανθρώπινου κορμιού. Η καλότυχη συγκυρία της πνευματικής ανάγκης για τα νέα εκφαραστικά μέσα με τη κατάκτηση της νέας τεχνικής αποτελεί βασικό παράγοντα για τη δημιουργία και του θεματολογίου και της μορφολογίας της πλαστικής του «αυστηρού ρυθμού».

Με πληροφορίες από: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους