Κάθοδος των Μυρίων

Μετά την μάχη στα Κούναξα και τον θάνατο του Κύρου, ο Αρταξέρξης εκτέλεσε τους Έλληνες στρατηγούς. Το υπόλοιπο Ελληνικό στράτευμα βρέθηκε ακέφαλο εν μέσω εκατοντάδων χιλιάδων εχθρών. Εξέλεξε νέους στρατηγούς, μεταξύ των οποίων και ο νεαρός Ξενοφών, και μαχόμενο ακολούθησε μία περιπετειώδη επιστροφή από τη Μικρά Ασία και τις Ποντιακές Άλπεις προς τη Μαύρη Θάλασσα, η λεγόμενη «κάθοδος των Μυρίων». Η μάχη στα Κούναξα και η εποποιία της Καθόδου μέσα από τα φιλόξενα εδάφη της Μικρασιατικής ενδοχώρας αποτέλεσε εθνικό κατόρθωμα και μία ακόμη νίκη της ελληνικής στρατιωτικής ανδρείας.

Κάθοδος των Μυρίων

Μετά την εκλογή των νέων στρατηγών το ελληνικό στράτευμα ετοιμάσθηκε να ξεκινήσει για μια από τις πιο τολμηρές στρατιωτικές επιχειρήσεις της ιστορίας. Αφού έκαψαν αμάξια, σκηνές και κάθε αντικείμενο που αποτελούσε βάρος, και συγχρόνως ήταν άχρηστο για την διεξαγωγή μαχών, πέρασαν τον Ζάπατα και συνέχισαν να πορεύονται προς Βορρά κατά μήκος της ανατολικής όχθης του Τίγρη. Αμέσως δέχθηκαν πολύ οχληρές επιθέσεις από σφενδονήτες, τοξότες και ιππείς του εχθρού. Γι΄ αυτό αποφασίστηκε ο σχηματισμός ανάλογων σωμάτων, έστω και ολιγάριθμων, αλλά αποτελεσματικών, που έδειξαν την αξία τους στην πρώτη ευκαιρία που παρουσιάστηκε. Ο Τισσαφέρνης εξακολούθησε να τους παρακολουθεί με μεγάλη δύναμη και να επιτίθεται εναντίον τους ή να τους ενεδρεύει. Αλλά οι Έλληνες τον απέκρουαν με λιγότερη ή περισσότερη επιτυχία.

Όταν πλησίασαν στην Καρδουχία, πληροφορήθηκαν από ιθαγενείς ότι αν στρέψουν προς τα Δυτικά θα οδεύσουν προς την Λυδία και την Ιωνία διασχίζοντας την άνω Μεσοποταμία, την Αρμενία και τη Μικρά Ασία καθ’ όλο το μήκος της ενώ αν συνεχίσουν να πορεύονται προς τον Βορρά θα φθάσουν γρήγορα σε χώρα που διαφεύγει από τον έλεγχο των Περσών. Γι΄ αυτό το λόγο, αλλά και επειδή μετά την Καρδουχία θα είχαν να διανύσουν πολύ λιγότερη απόσταση όσο να φθάσουν σε παράλια και σε περιοχές κατοικημένες από Έλληνες, οι στρατηγοί προτίμησαν την δεύτερη διαδρομή, μολονότι θα έπρεπε να ανέβουν και να κατέβουν πολύ ψηλά βουνά, σκεπασμένα από χιόνια και πάγους μέσα στον χειμώνα και θα δέχονταν επιθέσεις από τα πολεμικά φύλα που κατοικούσαν σε αυτές τις αφιλόξενες χώρες.

Η πορεία μέσα από την Καρδουχία και την Αρμενία υπήρξε το περισσότερο επίπονο και φονικό τμήμα της Καθόδου των Μυρίων. Οι Καρδούχοι, άγριοι και πολεμικότατοι, συνηθισμένοι να ζουν και να κινούνται στα βουνά τους, χτυπούσαν αδιάκοπα την ξένη φάλαγγα που είχε τολμήσει να εισχωρήσει στην χώρα τους, ενώ οι Έλληνες βάδιζαν δύσκολα στα παγωμένα μονοπάτια που έδερναν ορμητικοί άνεμοι, πάνω και κάτω από γκρεμούς, απελπιστικά εκτεθειμένοι στα βλήματα καλά προφυλαγμένων εχθρών και μάλιστα στις ογκώδεις πέτρες που κυλούσαν καταπάνω τους.

Δεκέμβριο πέρασαν το βαθύ και ορμητικό ρεύμα του Κεντρίτου, που αποτελούσε όριο ανάμεσα στην Καρδουχία και στην Ανατολική Αρμενία, αφού απαγκιστρώθηκαν από τους Καρδούχους που είχαν στα νώτα τους και ξεγέλασαν τα στρατεύματα του σατράπη Ορόντου, που τους περίμεναν στην άλλη όχθη. Στις δύο αρμενικές σατραπείες δεν ενοχλήθηκαν σοβαρά από βασιλικά στρατεύματα, υποχρεώθηκαν όμως να παλέψουν σκληρά με την παγωνιά, τις δυσχέρειες των αλλεπάλληλων ορεινών συγκροτημάτων και με την πείνα. Βόρεια από τον ποταμό Φάσι, περιπλανήθηκαν και άνοιξαν με τα όπλα τον δρόμο τους πολεμώντας εναντίον των Φασιανών, των Χαλύβων, των Ταόχων, λαών που δεν υπάκουαν στον Μεγάλο Βασιλέα.

Η πόλη Γυμνιάς προσέφερε στους κατάκοπους, αλλά αδάμαστους Μυρίους τα πρώτα σημάδια γνώριμου πολιτισμού και φιλική υποδοχή μαζί με την πληροφορία ότι έπειτα από ολιγοήμερη πορεία θα έφθαναν στην Τραπεζούντα. Πραγματικά την πέμπτη ημέρα από τότε που ξεκίνησαν από τη Γυμνιάδα, πέρα από μια κορυφή τους περίμενε η θέα του Εύξεινου. Οι άνδρες που πρώτοι αντίκρισαν την απέραντη γυαλιστερή έκταση φώναξαν δυνατά «θάλαττα, θάλαττα!». Ακόμη λίγες μέρες και οι μύριοι έμπαιναν στην Τραπεζούντα πρώτη ελληνική πόλη που συνάντησαν στον δρόμο τους.

Εκεί πήρε τέλος η μεγάλη περιπέτεια που άρχισε από την επόμενη της μάχης κοντά στα Κούναξα. Κατά την πολύμηνη αυτή πορεία οι εχθρικές επιθέσεις, η πείνα, το κρύο, οι ασθένειες προκάλεσαν πολλες απώλειες: χάθηκαν 4.400 άνδρες από τις 13.000 που παρατάχθηκαν πλάι στον Κύρο. Μόνο 8.600 έφθασαν στον Πόντο. Ωστόσο, πρέπει να ληφθούν υπόψιν οι δυσκολίες που υπερνικήθηκαν και προπάντων το γεγονός ότι οι Μύριοι δεν υπέκυψαν σε απειλές, παγίδες και καλοπιάσματα, αλλά διέσχισαν 1.500 χιλιόμετρα εχθρικών χωρών πολεμώντας. Αυτό το τμήμα της καθόδου παρουσιάζεται ως ένα κατόρθωμα, σύμφωνα άλλωστε και με την κρίση των συγχρόνων τους. Αυτό το κατόρθωμα το πραγματοποίησαν Έλληνες στρατιώτες, όχι τμήματα με ειδική άσκηση.

Η αντικατάσταση των δολοφονημένων στρατηγών και λογαχών με αιρετούς αξιωματικούς διαμόρφωσε μεταξύ αυτών και των σταρτιωτών σχέσεις ανάλογες με εκείνες που συνέδεαν τους άρχοντες μια πόλης με τους πολίτες της. Οι νέοι ηγήτορες αισθάνονται υπόλογοι απέναντι στους εκλογείς τους, γι’ αυτό εξηγούσαν τα σχέδιά τους σε αυτούς και άκουγαν τις απόψεις που διατύπωναν οι υφιστάμενοι. Αυτή η συνήθεια μεταδόθηκε σε όλο το στράτευμα που συγκροτούσε συνελεύσεις που ψήφιζαν αποφάσεις, αφού άκουγαν τις διιστάμενες γνώμες και συζητούσαν. Η ιεραχία των βαθμών αντικαταστάθηκε από την πειθώ. Το σύστημα λειτούργησε πολύ ικανοποιητικά, χωρίς να δυσαρεστούνται εκείνοι των οποίων η γνώμη δεν γινόταν δεκτή και με πρόθυμη υπακοή όλων στην πλειοψηφία. Το στράτευμα των Μυρίων έχει χαρακτηρισθεί μετακινούμενη δημοκρατία.

Μετά την άφιξη των Μυρίων στην Τραπεζούντα η ιστορία τους μπήκε σε νέα φάση. Κατά τη συνέχεια της πορείας τους δεν απέφυγαν συγκρούσεις με ελληνικές πόλεις του Πόντου και διαφωνίες μεταξύ τους. Όσο όμως πλησίαζαν στην Ελλάδα, τόσο λιγότερο ανυπομονούσαν να γυρίσουν στις πατρίδες τους. Προτιμούσαν να εκμισθώνουν πάλι τις υπηρεσίες τους και μάλιστα όλοι μαζί. Αλλά κανένα κράτος στην Ελλάδα δεν είχε ανάγκη από τόσες χιλιάδες μισθοφόρων.

Όταν έφθασαν στον Βόσπορο, ο Λακεδαιμόνιος ναύαρχος της Προποντίδας δεν ήξερε τι να τους κάνει. Αφού τους πέρασε το Βυζάντιο, τους κάλεσε έξω από τα τείχη, δήθεν για να τους δώσει μισθό και τροφή και τους εγκατέλειψε. Απελπισμένοι και εξοργισμένοι οι Μύριοι θα επιχειρούσαν επίθεση εναντίον του Βυζαντίου, αν δεν τους συγκρατούσε ο Ξενοφών. Δέχθηκαν να υπηρετήσουν έναν Θράκα φύλαρχο, τον Σεύθη, και πέρασαν τον χειμώνα 400-399π.Χ. πολεμώντας εναντίον άλλων Θρακών, εχθρών του Σεύθη. Τότε είχαν απομείνει 6.000.

Οι επιτυχίες των Μυρίων στις συγκρούσεις με τους Πέρσες κοντά στα Κούναξα και η κάθοδος των Μυρίων θεωρήθηκαν από τους Έλληνες εθνικές νίκες και ανανέωσαν τη συνείδηση της στρατιωτικής υπεροχής τους απέναντι σε Πέρσες και σε άλλους ανατολικούς λαούς.

Με πληροφορίες από: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους

Please follow and like us:
error
fb-share-icon
error

Enjoy this blog? Please spread the word :)