Η εκστρατεία στην Κύπρο και το Βυζάντιο

Το έτος 478π.Χ., για τελευταία φορά κινήθηκε σε κοινή επιχείρηση η Ελληνική συμμαχία. Πιστεύεται πως ο νικητής των Πλαταιών, Παυσανίας, και το κόμμα του στη Σπάρτη κατόρθωσαν να επιτύχουν να αποφασισθεί από τη συμμαχία δραστηριότητα κατά των Περσών, η οποία ήταν η εκστρατεία στην Κύπρο και το Βυζάντιο.

Η εκστρατεία στην Κύπρο  και το Βυζάντιο

Με αρχηγό τον Παυσανία ξεκίνησαν είκοσι πελοπονησιακά πλοία, τριάντα αθηναϊκά και πολλές συμμαχικές δυνάμεις. Τα πλοία της Αθήνας διοικούσε ο Αριστείδης. Αντικειμενικός σκοπός της επιχείρησης ήταν πρώτα η απελευθέρωση των πόλεων της Κύπρου από τον περσικό ζυγό. Η απόφαση για την εκστρατεία στην Κύπρο ξαφνιάζει, όταν αναλογισθεί κανείς ότι ενώ υπήρχαν ακόμα στην ηπειρωτική Ελλάδα περιοχές υπό τον περικό ζυγό, οι Έλληνες σύμμαχοι εξεστράτευσαν στην Κύπρο. Το νησί αυτό όμως αποτελούσε σημαντική βάση για το περσικό ναυτικό.

Οι ελληνικές δυνάμεις που διέθετε ο Παυσανίας ήταν περιορισμένες και γι’ αυτό, ενώ κατόρθωσε να εκδιώξει τις περσικές φρουρές από τις ελληνικές πόλεις της μεγαλονήσου, δεν στάθηκε δυνατόν να κυριαρχήσει και στις φοινικικές πόλεις της Κύπρου. Έτσι η απελευθέρωση των εκεί Ελλήνων υπήρξε πρόσκαιρη, γιατί, ύστερα από δέκα χρόνια, στην εκστρατεία του Κίμωνα στην Παμφυλία, η Κύπρος χρησιμοποιήθηκε ξανά ως βάση για τον περσικό στόλο.

Από την Κύπρο οι ελληνικές δυνάμεις έπλευσαν στον δεύτερο στόχο της εκστρατείας, το Βυζάντιο, που το κατείχε ακόμη περσική φρουρά. Η θέση του ήταν νευραλγική, γιατί όποιος το είχε στην κατοχή του ήταν σε θέση να ελέγχει τις κινήσεις της Ευρώπης και της Ασίας, καθώς και την επικοινωνία του Αιγαίου με τον Εύξεινο Πόντο, όπου βρίσκονταν οι αγορές σιταριού και πρώτων υλών για το εμπόριο των Ελλήνων.

Το Βυζάντιο, ύστερα από σύντομη πολιορκία, έπεσε στα χέρια των Ελλήνων. Η κατάληψη του Βυζαντίου έγινε αφορμή να σημειωθεί ισχυρός κλονισμός στη Ελληνική συμμαχία, που τελικά οδήγησε στην ουσιαστική της διάλυση. Οι Σπαρτιάτες μπορούσαν να είναι γενναίοι, αλλά δεν γνώριζαν όμως να κυβερνούν τους άλλους Έλληνες, ιδιαίτερα εκείνους που ήταν έξω από το κλίμα της Πελοποννησιακής συμμαχίας.

Ο Παυσανίας πολύ γρήγορα έγινε αιτία να δημιουργηθούν έντονα παράπονα στους συμμάχους. Φερόταν αυταρχικά, πολλές φορές απαράδεκτα σκληρά. Εκτός από όλα τα άλλα, γοητεύθηκε από τον τρόπο ζωής που αντίκριζε πρώτη φορά στη ζωή του, και έκανε το λάθος να απαρνηθεί την πατροπαράδοτη σπαρτιατική αγωγή. Περιστοιχιζόταν από φρουρά Περσών και Αιγυπτίων στις περιοδείες του στη Θράκη, έκανε τραπέζια κατά τον περσικό τρόπο, και ντυνόταν με περσικά φορέματα.

Η απάρνηση των Σπαρτιατικών αρχών και η άδικη συμπεριφορά του προς τους συμμάχους προκάλεσε την οργή των Πελοποννησίων που βρίσκονταν μαζί του, οι οποίοι έσπευσαν να διαμαρτηρηθούν στην Σπάρτη. Εκείνο όμως που προκάλεσε την μεγαλύτερη αντίδραση, ήταν η βίαιη συμπεριφορά του προς τους Ίωνες συμμάχους, που μόλις είχαν απαλευθερωθεί από την περσική τυραννία.

Το θέμα των Ιώνων ήταν λεπτό και χρειαζόταν μεγάλη διπλωματικότητα. Επειδή είχαν απαλλαγεί πρόσφατα από τον περσικό ζυγό, αποζητούσαν πραότητα και καλή μεταχείριση. Ήταν φυσικό να δυσανασχετούν με τη συμπεριφορά του Παυσανία, όταν μάλιστα στον ίδιο χώρο βρισκόταν και ο δίκαιος και μετρημένος ηγέτης των αθηναϊκών δυνάμεων, ο Αριστείδης, που ήξερε να κερδίζει τους ανθρώπους με την άψογη συμπεριφορά του.

Ύστερα από μεγάλη καθυστέρηση, οι Σπαρτιάτες ανακάλεσαν τον Παυσανία να λογοδοτήσει για τις καταγγελίες των συμμάχων. Οι εχθροί του είχαν κυκλοφορήσει κατηγορίες: ότι δήθεν ο Παυσανίας ήθελε να γίνει τύραννος στην Ελλάδα με τη βοήθεια των Περσών, πως βρισκόταν σε μυστική επικοινωνία με τον βασιλιά των Περσών και ότι είχε ζητήσει την κόρη του για γυναίκα του. Ολόκληρη ιστορία πλάστηκε πως όταν πήραν το Βυζάντιο οι συμμαχικές δυνάμεις των Ελλήνων, ο Παυσανίας διευκόλυνε τους ευγενείς Πέρσες, συγγενείς του βασιλιά, να φύγουν κρυφά, για να βρει την ευκαιρία να γίνει ευχάριστος στον ξένο μονάρχη.

Οι κατηγορίες εναντίον του Παυσανία ήταν πολύ βαριές. Δημιουργεί κατάπληξη το γεγονός, ότι παρ’ όλη την εναντίον του κατακραυγή των συμμάχων και μεγάλης μερίδας της σπαρτιατικής κοινωνίας, τον τιμώρησαν μόνο «για αδικίες εις βάρος ιδιωτών», και δεν τον έστειλαν ξανά ως αρχηγό σε επιχειρήσεις στο εξωτερικό. Από τη φοβερή κατηγορία του «μηδισμού» τον απάλλαξαν, γεγονός που έχει πολύ μεγάλη σημασία, καθώς δείχνει ακριβώς πόσο συκοφαντική ήταν η εκστρατεία που είχαν κινήσει εναντίον του όσοι αντιμάχονταν την πολιτική του στην Σπάρτη.

Εν τω μεταξύ, την άνοιξη του 477πΧ., οι Σπαρτιάτες, επειδή δεν ήθελαν να φανεί ότι με δική τους πρωτοβουλία εγκαταλείπουν τους συμμάχους στο Βυζάντιο, έστειλαν εκεί στη θέση του Παυσανία, τον Δόρκι με μερικούς άλλους και με λίγο στρατό. Οι Ίωνες σύμμαχοι όμως, πικραμένοι από τη στάση του Παυσανία, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, «δεν είχαν την διάθεση να δεχθούν Σπαρτιάτη αρχηγό», γι’ αυτό και ο Δόρκις και οι άλλοι Πελοποννήσιοι «το κατάλαβαν και γύρισαν πίσω και δεν έστειλαν άλλους πλέον οι Λακεδαιμόνιοι από φόβο μη γίνουν χειρότεροι όσοι έβγαιναν έξω από τη Σπάρτη…και για να τελειώνουν με τον Μηδικό πόλεμο».

Επιθυμούσαν να κλείσει ο πόλεμος και να σταματήσουν οι υποχρεώσεις τους για μακρινές εκστρατείες. Επιζητούσαν πια να περιορισθούν στην Πελοπόννησο. Έτσι, όχι μόνο εκούσια, αλλά και με κάποια ανακούφιση παραιτήθηκαν από την Ελληνική συμμαχία, αφήνοντας τη θέση τους στους Αθηναίους, «που τον καιρό εκείνο ήταν φίλοι τους και μπορούσαν να αναλάβουν την αρχηγία». Εν τω μεταξύ, τη γενική συμπάθεια είχε κατακτήσει ο Αριστείδης, και αυτός έγινε αφορμή να στραφούν όλοι οι σύμμαχοι στους Αθηναίους ζητώντας τους «να γίνουν εκείνοι αρχηγοί τους, αφού η καταγωγή τους ήταν κοινή».

Η αποχώρηση των Πελοποννησιών από το Βυζάντιο και η στάση που αργότερα κράτησαν οι Σπαρτιάτες σφράγισε το τέλος της Ελληνικής συμμαχίας. Έμενε πλέον και τυπικά ελεύθερο το πεδίο στους Αθηναίους να προχωρήσουν στην οργάνωση της δικής τους συμμαχίας, αφού οι Σπαρτιάτες δεν έφεραν καμία αντίρρηση και οι σύμμαχοι ζητούσαν την ένταξή τους σε ένα οργανισμό με την ηγεσία της Αθήνας.

Με πληροφορίες από: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους

Please follow and like us:
error
fb-share-icon
error

Enjoy this blog? Please spread the word :)