Το τελευταίο ποίημα του Κ.Π.Καβάφη

Το ποίημα «Εις τα περίχωρα της Αντιόχειας» είναι το τελευταίο ποίημα του Κωνσταντίνου Καβάφη. Το έγραψε μεταξύ Νοεμβρίου 1932 και Απριλίου 1933. Δεν πρόλαβε να το δημοσιεύσει. Το ποίημα αυτό τυπώθηκε, για πρώτη φορά, στην πρώτη συγκεντρωτική έκδοση των καβαφικών ποιημάτων το 1935.

Η Δάφνη, το αριστοκρατικό προάστιο της Αντιόχειας, είναι το Δαφνί της Αθήνας. Ο Άγιος Βαβύλας και οι τάφοι γύρω είναι η μονή Δαφνίου, που για ένα διάστημα επί φραγκοκρατίας έγινε κοιμητήριο. Το τέμενος του Απόλλωνα στη Δάφνη που κάηκε, είναι ο αρχαίος ναός του Δαφναίου Απόλλωνα, που οι χριστιανοί τον γκρέμισαν και στη βάση του έχτισαν τη μονή Δαφνίου, φυλάκιο για να προσηλυτίζουν τους τελευταίους εθνικούς Αθηναίους που πήγαιναν στα μυστήρια της Ελευσίνας.

Το τελευταίο ποίημα του Κ.Π.Καβάφη

Το τελευταίο ποίημα

Εις τα περίχωρα της Αντιόχειας

Σαστίσαμε στην Αντιόχειαν όταν μάθαμε
τα νέα καμώματα του Ιουλιανού.

Ο Απόλλων εξηγήθηκε με λόγου του, στην Δάφνη!
Χρησμό δεν ήθελε να δώσει (σκοτισθήκαμε!),
σκοπό δεν τόχε να μιλήσει μαντικώς, αν πρώτα
δεν καθαρίζονταν το εν Δάφνη τέμενός του.
Τον ενοχλούσαν, δήλωσεν, οι γειτονεύοντες νεκροί.

Στην Δάφνη βρίσκονταν τάφοι πολλοί.
Ένας απ’ τους εκεί ενταφιασμένους
ήταν ο θαυμαστός, της εκκλησίας μας δόξα,
ο άγιος, ο καλλίνικος μάρτυς Βαβύλας.

Αυτόν αινίτονταν, αυτόν φοβούνταν ο ψευτοθεός.
Όσο τον ένοιωθε κοντά δεν κόταε
να βγάλει τους χρησμούς του· τσιμουδιά.
(Τους τρέμουνε τους μάρτυράς μας οι ψευτοθεοί).

Ανασκουμπώθηκεν ο ανόσιος Ιουλιανός,
νεύριασε και ξεφώνιζε: «Σηκώστε, μεταφέρτε τον,
βγάλτε τον τούτον τον Βαβύλα αμέσως.
Ακούς εκεί; Ο Απόλλων ενοχλείται.
Σηκώστε τον, αρπάξτε τον ευθύς.
Ξεθάψτε τον, πάρτε τον όπου θέτε.
Βγάλτε τον, διώξτε τον. Παίζουμε τώρα;
Ο Απόλλων είπε να καθαρισθεί το τέμενος.»

Το πήραμε, το πήγαμε το άγιο λείψανον αλλού·
το πήραμε, το πήγαμε εν αγάπη κ’ εν τιμή.

Κι ωραία τω όντι πρόκοψε το τέμενος.
Δεν άργησε καθόλου, και φωτιά
μεγάλη κόρωσε: μια φοβερή φωτιά:
και κάηκε και το τέμενος κι ο Απόλλων.

Στάχτη το είδωλο· για σάρωμα, με τα σκουπίδια.

Έσκασε ο Ιουλιανός και διέδοσε –
τι άλλο θα έκαμνε – πως η φωτιά ήταν βαλτή
από τους Χριστιανούς εμάς. Ας πάει να λέει.
Δεν αποδείχθηκε· ας πάει να λέει.
Το ουσιώδες είναι που έσκασε.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης

Το Εβραϊκό Πάσχα

Η λέξη Πάσχα προέρχεται από την ελληνοποιημένη λέξη Πεσάχ που σημαίνει πέρασμα. Το Εβραϊκό Πάσχα είναι η ανάμνηση της Εξόδου των Εβραίων από την Αίγυπτο με αρχηγό-οδηγό τους τον Μωυσή. Στην ορθόδοξη χριστιανική ορολογία το Εβραϊκό Πάσχα ονομάζεται Νομικόν Φάσκα.

Το Εβραϊκό Πάσχα

Σύμφωνα με τη βίβλο, ο Μωυσής ήταν νόθο παιδί μιας Αιγύπτιας πριγκίπισσας. Τοποθετήθηκε από τη μητέρα του σε ένα κάνιστρο (καλάθι) αλειμμένο με πίσσα και αφέθηκε στα νερά του Νείλου. Διασώθηκε από μια οικογένεια Εβραίων και ενσωματώθηκε στην εβραϊκή παροικία, η οποία είχε δημιουργηθεί στη χώρα πολλές γενιές νωρίτερα, από τον Ιωσήφ και τα αδέλφια του.

Ο Μωυσής με τον ετεροθαλή του αδελφό Ααρών αναδείχτηκαν σε ηγέτες των Εβραίων της Αιγύπτου, που εκείνη την εποχή αντιμετώπιζαν την σκληρή καταπίεση των Φαραώ. Ο Μωυσής, αφού απείλησε τον Φαραώ, με τις «δέκα πληγές», που θα χτυπούσαν την Αίγυπτο του απέσπασε την άδεια να φύγουν οι Εβραίοι από τη χώρα.

Ο Μωυσής μπήκε επικεφαλής της «Εξόδου», όπως ονομάστηκε η αποχώρηση των Εβραίων από την Αίγυπτο και κατόρθωσε να τους οδηγήσει με ασφάλεια στη χερσόνησο του Σινά, παρά την καταδίωξη τους από τον αιγυπτιακό στρατό, που έστειλε ο Φαραώ μετανιώνοντας για την άδεια που τους έδωσε. Προκάλεσε το διαχωρισμό των νερών της Ερυθράς Θάλασσας, για να περάσουν οι Εβραίοι στην αντίπερα όχθη, ενώ οι Αιγύπτιοι πνίγηκαν όταν επανήλθαν τα νερά.

Ο Μωυσής και ο λαός του περιπλανήθηκαν 40 χρόνια στην έρημο και υπέφεραν από πείνα και στερήσεις. Τότε ο Μωυσής ανέβηκε στο όρος Σινά και δέχθηκε από το λαό τις «δέκα εντολές», κανόνα ηθικής και πίστης, τις οποίες χαραγμένες σε δύο πέτρινες πλάκες μετέφερε στους Εβραίους. Τελικά πέθανε χωρίς να αντικρίσει τη «Γη της Επαγγελίας».

Σύμφωνα με πολλούς ερευνητές η Έξοδος των Εβραίων συμπίπτει με την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, η οποία συνοδεύτηκε με πλήθος τρομακτικών φαινομένων, που αποτυπώθηκαν στη μνήμη των λαών της Ανατολικής Μεσογείου.