Το Καρπενήσι (10ος αιώνας μ.Χ.-…)

Το Καρπενήσι είναι πρωτεύουσα του Νομού Ευρυτανίας και του Δήμου Καρπενησίου. Βρίσκεται στο κέντρο του Νομού, στη νοτιοδυτική πλευρά του Τυμφρηστού σε υψόμετρο 970 μέτρα. Απέχει 78 χλμ από τη Λαμία και 111 χλμ από το Αγρίνιο, μέσω της Γέφυρας Επισκοπής. Είναι μια πόλη με πλούσια ιστορία η οποία έχει διακριθεί για την προσφορά της στην πατρίδα, καθώς πρωτοστατούσε πάντα σε πολλές στιγμές της Ελληνικής ιστορίας.

Το Καρπενήσι

Το όνομα του Καρπενησίου

Όσον αφορά την ονομασία της περιοχής δύο είναι οι επικρατέστερες περιοχές. Σύμφωνα με την πρώτη, η ονομασία προέρχεται από το πολλά σφενδάμια (είδος δένδρου) που υπήρχαν με το πέρασμα των Κουτσόβλαχων, τα οποία οι Λατίνοι ονόμαζαν KAR – PEN, ενώ σύμφωνα με την δεύτερη εκδοχή, η ονομασία οφείλεται στην Τουρκική λέξη KAR – BEΝIS που σημαίνει χιονοσκέπαστος.

Το Καρπενήσι στην αρχαιότητα

Στα αρχαία χρόνια, η περιοχή αυτή ονομαζόταν Οιχαλία και βασιλιάς της ήταν ο Εύρυτος, ο ήρωας των Ευρυτάνων της Αιτωλίας. Ο τελευταίος θεωρείται εφευρέτης και άριστος χειριστής του τόξου. Περηφανευόταν πολύ για την ικανότητα του στην τοξοβολία και προκάλεσε σε συναγωνισμό τον θεό Απόλλωνα, ο οποίος τελικά τον σκότωσε για το θράσος του. Πεθαίνοντας έδωσε το τόξο του στο γιο του Ίφιτο, που αργότερα το χάρισε στο νεαρό τότε Οδυσσέα. Με το τόξο αυτό ο βασιλιάς της Ιθάκης σκότωσε τους μνηστήρες της γυναίκας του Πηνελόπης.

Οι Ευρυτάνες έδειχναν ιδιαίτερη λατρεία και στον Ιθακίσιο πολυμήχανο Οδυσσέα. Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει ότι, όταν ο Οδυσσέας κατέβηκε στον Άδη, η ψυχή του μάντη Τειρεσία του έδωσε τούτα τα μαντικά μηνύματα: Αφού επιστρέψει στην πατρίδα του την Ιθάκη και ξεπαστρέψει τους μνηστήρες, να πάρει ένα καλοτράβηχτο κουπί και να φτάσει σε λαούς που δεν ξέρουν από θάλασσα, από καράβια και κουπιά και τρώνε ανάλατο ψωμί. Κι όπου τον συναντήσει ένας διαβάτης που θα του πει ότι αυτό που σηκώνει στον ώμο του είναι λιχνιστήρι του σταριού, εκεί να μπήξει το κουπί και να κάμει θυσίες στον Ποσειδώνα, κριάρι και ταύρο και κάπρο. Ύστερα να ξαναγυρίσει στην πατρίδα του να κάμει αρχοντικές θυσίες στους ουράνιους θεούς και πάλι, μακριά εκεί από θάλασσες, σε γεράματα αρχοντικά, θα πεθάνει στο σπίτι του και γύρω του θα βλέπει ευτυχισμένο τον λαό του. Ο λατρευτικός αυτός χώρος ίσως να μην είναι άλλος από τη σπηλιά της Αποκλείστρας της Καστανιάς. Ο Άγγλος ιστορικός Γουντχάουζ τον τοποθετεί στη θέση της Ιεράς Μονής Προυσσού.

Το Καρπενήσι στους Βυζαντινούς χρόνους

Η ιστορία του Καρπενησίου κατά την βυζαντινή περίοδο μας είναι άγνωστη. Τα ίχνη, όμως, μιας βασιλικής του 6ου αιώνα που αποκαλύφθηκαν εκεί, αποτελούν απόδειξη για την ύπαρξη οικισμού και γενικότερα εκκλησιαστικής ζωής. Η παλιά πόλη του Καρπενησίου χτίστηκε στο συγκεκριμένο σημείο για να προφυλάσσεται από τα παγωμένα ρεύματα. Η σημερινή πόλη του Καρπενησίου χτίστηκε στην παλιά του θέση κατά τα Βυζαντινά χρόνια (10ος-11ος αιώνας) από τους Κουτσόβλαχους και έχει εξαπλωθεί ανατολικά.

Το Καρπενήσι στην Τουρκοκρατία

Επί Τουρκοκρατίας, κάτοικοι της περιοχής, συμμετείχαν στην εξέγερση του 1600 και του 1611, από τον Μητροπολίτη Τρικάλων και Λαρίσης Διονύσιο το Φιλόσοφο. Το 1645, ο διδάσκαλος του γένους Ευγένιος Γιαννούλης, ίδρυσε Σχολή όπου δίδαξε και ο ίδιος κατά διαστήματα. Την περίοδο 1684 – 1699, στην περιοχή του Καρπενησίου, ο αρματωλός Λιβίνης επαναστατεί κατά των Τούρκων. Κατάφερε μία σημαντική νίκη κοντά στο χωριό Γόλιανη, το 1684, ενώ ένα χρόνο μετά σκοτώθηκε σε μάχη στο χωριό Αράχωβα. Αργότερα στην περιοχή εγκαθίστανται Σκλαβούνοι που λιποτάκτησαν, από την Πελοπόννησο. Οι Ενετοί, για την καλύτερη οργάνωση των επαναστατημένων αρματωλών εγκαθιστούν στην πόλη ένα κεντρικό στρατόπεδο με διοικητές τους Μποσίνα και Λουμποζόβιτς. Στην πόλη θα εγκατασταθεί και ο Λιμπεράκης Γερακάρης, όταν θα αποφασίσει να εκστρατεύσει κατά της Στερεάς Ελλάδας. Για να γίνει αρεστός στους κατοίκους της περιοχής, αρχίζει να χτίζει διάφορες εκκλησίες. Κατόπιν, όταν θα επιτεθεί εκ νέου στην Πελοπόννησο, οι Ενετοί θα επιτεθούν στο Καρπενήσι και θα το λεηλατήσουν. Μετά την Συνθήκη του Κάρλοβιτς, το Καρπενήσι θα περάσει ξανά από την ιδιοκτησία των Οθωμανών.

Το Καρπενήσι έλαβε μέρος στην επανάσταση του 1821. Την Επανάσταση κήρυξαν στο Καρπενήσι οι τοπικοί οπλαρχηγοί Γιολδασαίοι και Βράσκας αλλά υπέρτερες τούρκικες δυνάμεις από τη Λαμία τους εξουδετέρωσαν. Ωστόσο, οι επαναστάτες ανασυντάχθηκαν και έδιωξαν τους Τούρκους από την πόλη. Κοντά στο Καρπενήσι, στη θέση Κεφαλόβρυσο, σκοτώθηκε σε μάχη με τους Τούρκους, ο Σουλιώτης αγωνιστής Μάρκος Μπότσαρης, στις 9 Αυγούστου 1823.

Το Καρπενήσι, Παναγία Προυσού
Ιερά Μονή Παναγίας Προυσσού

Τα νεότερα χρόνια του Καρπενησίου

Ο 20ος αιώνας επιφύλαξε πολλά δεινά για την Ελλάδα, όπως ο Α’ και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Οι Καρπενησιώτες, όπως και οι άλλοι Έλληνες πήραν μέρος στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο και στον πόλεμο με τους Γερμανούς. Υπέστηκαν την κατοχή, αλλά ανόρθωσαν το ανάστημά τους. Έτσι, οργάνωσαν αντίσταση με σκοπό να διώξουν τους κατακτητές από τη χώρα.

Η ένοπλη Εθνική Αντίσταση γεννήθηκε στο Καρπενήσι την άνοιξη του 1942. Την έφερε και τη στερέωσε ο ίδιος ο Άρης, που τιμώντας τον τόπο, το περήφανο Βελούχι, πρόσθεσε στο επαναστατικό του όνομα το επίθετο: Βελουχιώτης. Η αντιστασιακή οργάνωση του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (Ε.Α.Μ.) είχε κιόλας στήσει την πρώτη του «Περιφερειακή Επιτροπή Φθιωτιδοφωκίδας-Ευρυτανίας». Στις αρχές του 1942 οι οργανώσεις του Ε.AM. άρχισαν να απλώνονται συνωμοτικά με πολλή προσοχή στα γύρω χωριά. Την Κυριακή 7 του Ιούνη το 1942, έγινε η πρώτη επίσημη εμφάνιση του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον αρχηγό Άρη στη Δομνίστα της Ευρυτανίας. Δουλειά τους ήταν να χτυπούν τους Γερμανοϊταλούς και να οργανώνουν σαμποτάζ.

Κατάφεραν, λοιπόν, να διώξουν τους Γερμανούς και να απελευθερώσουν την Ελλάδα με συνεχείς αγώνες. Οι μεγάλες, όμως, δυνάμεις άρχισαν να εμπλέκονται πάλι στα εσωτερικά της χώρας μας και δημιούργησαν το κατάλληλο έδαφος για τον εμφύλιο πόλεμο. Η περιοχή του Τυμφρηστού και της Ευρυτανίας βρέθηκε στο επίκεντρο των νέων ιστορικών γεγονότων.

Στις αρχές του Μάρτη ’47, το αρχηγείο Ρούμελης του Δ.Σ. εγκαθίσταται στο δάσος κάτω από το Πυργάκι Αϊ-Λιά Νεοχωρίου και ετοιμάζει επίθεση ενάντια στο Καρπενήσι, που είναι μεγάλο διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο της περιοχής. Το Σεπτέμβρη του ’47 ο Κ.Σ. οργανώνει νέες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στη Ρούμελη με το όνομα «ΛΑΙΛΑΨ».

Η κίνηση των δυνάμεων του Κ.Σ. υποχρέωσε τους αντάρτες να στραφούν προς τη βόρεια Ελλάδα, αλλά σε λίγο, με μια αντίστροφη πορεία βρέθηκαν πάλι γύρω στο Καρπενήσι και έπιασαν θέσεις. Από το Δεκέμβρη του 1948 οι μεγάλες αντάρτικες ομάδες συγκεντρώθηκαν στο Φουρνά, όπου ξεκουράστηκαν και σχεδίασαν την επόμενη επίθεση ενάντια στο Καρπενήσι. Στις 20 του Γενάρη 1949 έγινε η επίθεση και οι αντάρτες κατέλαβαν το Καρπενήσι για 18 ημέρες. Τελικά όμως, το 1949 τελειώνει ο εμφύλιος του οποίου οι καταστροφές ήταν πραγματικά ανυπολόγιστες.

Πηγή: https://www.gnoristetinellada.gr/anadromes/sterea-ellada/841-karpenisi-istoriki-anadromi-stin-proteyousa-tis-evrytanias

Πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/Καρπενήσι

Μποτσάρεια στο Καρπενήσι

Τα «Μποτσάρεια» ήταν εντυπωσιακά από κάθε άποψη και φέτος, για 5η συνεχή χρονιά. Σε μια από τις μεγαλύτερες πολιτιστικές και ιστορικές εκδηλώσεις σε πανελλαδικό επίπεδο τίμησε το Καρπενήσι τον ήρωα Μάρκο Μπότσαρη με την αναπαράσταση της μάχης του Κεφαλοβρύσου.

«Μποτσάρεια»
Μποτσάρεια 2019

Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη

Από το Μικρό Χωριό που έφτασε ο Μάρκος ειδοποιεί τα ένοπλα τμήματα των Ελλήνων, που τρομοκρατημένα από τα πολυάριθμα τουρκικά στίφη βρίσκονταν αμήχανα και αναποφάσιστα γύρω από το Καρπενήσι, ενώ με δικούς του ανθρώπους συγκεντρώνει πληροφορίες για το στρατόπεδο του Μουσταή… Έτσι φτάνουμε στο βράδυ, 8 προς 9 του Αυγούστου 1823. Ένα βράδυ ολόδροσο, με ισχυρό δυτικό άνεμο και με μαύρα πυκνά σύννεφα που κινούνταν γρήγορα στον ουρανό και έκρυβαν την πανσέληνο που είχε ανατείλει. Το σκηνικό βοηθούσε το Μάρκο με τα 350 παλικάρια του, που πήραν το δρόμο της ρεματιάς για το Κεφαλόβρυσο.

Την ορισμένη ώρα οι Σουλιώτες πανέτοιμοι – με μαντήλια δεμένα στα κεφάλια, με ανασκουμπωμένα τα μανίκια, με ανασηκωμένες τις ποδιές – ρίχτηκαν στον εχθρό ενώ η κοιλάδα αντηχούσε από τους ήχους της σάλπιγκας. Λίγες τουφεκιές ρίχτηκαν κι αμέσως ακολούθησε συμπλοκή σώμα με σώμα. Αλαλάζοντας οι Σουλιώτες έσυραν τα γιαταγάνια και χτυπούσαν με μανία τους Αρβανίτες.

Η σύγχυση στο εχθρικό στρατόπεδο ήταν απερίγραπτη και βαστούσε ώρες. Οι Αρβανίτες, όμως κρατούσαν τις θέσεις τους με λύσσα. Δεν μπορούσαν άλλωστε να κάμουν διαφορετικά, γιατί τους χτυπούσαν από μπρος και από πίσω. Έμεναν λοιπόν εκεί και μάταια προσπαθούσαν να γλιτώσουν από τη σφαγή.

Η μάχη συνεχίστηκε και όταν ήρθε η μέρα χιλιάδες κείτονταν στον Πλατανιά, στο Κεφαλόβρυσο και στις πλαγιές σκοτωμένοι ή λαβωμένοι. Οι πολεμιστές αποχωρούσαν από τη μάχη καταματωμένοι. Μαθαίνοντας το χαμό του Μάρκου ο λαός της αγωνιζόμενης Ελλάδας τον θρήνησε από τα βάθη της καρδιάς του. 

Η επιτυχία της μάχης του Κεφαλόβρυσου επισκιάστηκε από το χαμό του γενναίου, φρόνιμου και μεγαλόψυχου Μάρκου Μπότσαρη. 

Μποτσάρεια 2019

Το απόγευμα του Σαββάτου στο Κεφαλόβρυσο τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση, ακολούθησε παρέλαση δεκάδων παραδοσιακών συλλόγων και φιλαρμονικών απ’ όλη τη χώρα, ομιλίες για τον ήρωα Μάρκο Μπότσαρη, ενώ η βραδιά κορυφώθηκε με την αναπαράσταση της μάχης του Κεφαλόβρυσου.

Πάνω από 30 Πολιτιστικοί σύλλογοι, 7 Φιλαρμονικές αλλά και εθελοντές συμμετείχαν στο διήμερο πολιτιστικό γεγονός, αναπαριστάνοντας σκηνές από την προεπαναστατημένη Ελλάδα μέχρι και τη μάχη του Κεφαλόβρυσου αλλά και την ταφή του ήρωα Μάρκου Μπότσαρη στο Μεσολόγγι.

Το κοινό, ντόπιοι αλλά και επισκέπτες από όλη την Ελλάδα καταχειροκρότησαν όλους τους συμμετέχοντες για την επιτυχημένη αυτή διήμερη πολιτιστική γιορτή που έχει εδραιωθεί στη συνείδηση του ευρυτανικού λαού.

Πηγή: https://tvstar.gr/evrytania-articles/108477-entyposiaka-ta-mpotsareia-2019-sto-karpenisi-me-paradosiakoys-syllogous-ap-oli-tin-ellada-foto-video

Πηγή: https://antexoume.wordpress.com/

Ο Μάρκος Μπότσαρης (1790-1823)

Ο Μάρκος Μπότσαρης ήταν Σουλιώτης ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Ο Μάρκος Μπότσαρης νεκρός,Πίνακας από τον Ludovico Lipparini, βρίσκεται στο μουσείο της Τεργέστης στην Ιταλία
Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη

Ο Μάρκος Μπότσαρης γεννήθηκε στο Σούλι το 1790 και ήταν ο δεύτερος γιος του Κίτσου Μπότσαρη, που ήταν μια από τις επιφανέστερες μορφές του Σουλίου. Ύστερα από την πτώση του Σουλίου, πήγε στην Κέρκυρα μαζί με άλλους Σουλιώτες όπου κατατάχτηκε ως υπαξιωματικός στο ηπειρωτικό σώμα που συγκρότησαν οι Γάλλοι. Το 1814 έγινε μέλος της Φιλικής Εταιρίας.

Η Δράση του Μάρκου Μπότσαρη

Αρχικά ο Μάρκος Μπότσαρης, μαζί με τον θείο του Νότη, αγωνιζόταν στο πλευρό των σουλτανικών δυνάμεων εναντίον του τυράννου της Ηπείρου, του Αλή Πασά, επειδή είχαν πάρει την υπόσχεση ότι θα ξαναγυρνούσαν στην πατρίδα τους. Βλέποντας ότι οι Τούρκοι αθετούσαν την υπόσχεση τους, όταν ο Αλή Πασάς πολιορκήθηκε από τα σουλτανικά στρατεύματα στα τέλη του 1820, ο Μπότσαρης ήρθε σε συνεννόηση μαζί του και ζήτησε τον επαναπατρισμό των Σουλιωτών, με αντάλλαγμα να βοηθήσουν τον Αλή στον αγώνα εναντίον των στρατευμάτων του Σουλτάνου, πράγμα που έγινε. Πρώτη του επιτυχία ήταν η νίκη στους Καμψάδες και στα Πέντε Πηγάδια και η κατάληψη των φρουρίων της Ρηγιάσας και της Ρινιάσσας. 

Το χαρτί της αρχιστρατηγείας


Ακολούθησαν οι νικηφόρες μάχες στο Κομπότι της Άρτας (3 Ιουλίου 1821) και στην Πλάκα, που του έδωσαν τον τίτλο του αρχιστράτηγου της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας. Μάλιστα το γεγονός αυτό προκάλεσε την αντιζηλία των άλλων οπλαρχηγών κάτι το οποίο εξόργισε τον Μπότσαρη, ο οποίος μπροστά τους έσκισε το χαρτί του διορισμού του λέγοντας: “Όποιος είναι άξιος παίρνει το δίπλωμα αύριο μπροστά στον Εχθρό”. Αυτή η μεγαλοπρεπής πράξη του αποδεικνύει την ανιδιοτέλειά του και την αγάπη του για την πατρίδα. 

Επίσης έλαβε μέρος στη μάχη του Πέτα που κατέληξε σε καταστροφή, ενώ βρέθηκε μεταξύ των υπερασπιστών του Μεσολογγίου στην πρώτη του πολιορκία στα τέλη του 1822, όπου παρασύροντας τους Τούρκους σε πλαστές συνομιλίες έδωσε χρόνο στους πολιορκημένους να ενισχύσουν τις οχυρώσεις.

Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη

Το καλοκαίρι του 1823 προσπάθησε να ανακόψει το δρόμο στα τούρκικα στρατεύματα που απέδρασαν προς την δυτική Ρούμελη. Τη νύχτα της 8ης Αυγούστου, επικεφαλής 350 Σουλιωτών, επιτέθηκε κατά των 4.000 Τούρκων του Μουσταή Πασά, που είχαν στρατοπεδεύσει στο Κεφαλόβρυσο του Καρπενησίου, στη μάχη που έμεινε γνωστή ως Μάχη του Κεφαλόβρυσου.

Παρά τον αρχικά ελαφρύ τραυματισμό, συνέχισε να πολεμάει και κατάφερε να νικήσει τον Μουσταφά Πασά. Όμως μια τουρκική σφαίρα τον άφησε νεκρό.

Τότε οι Σουλιώτες, αν και νίκησαν, διέκοψαν τον αγώνα για να παραλάβουν τον αρχηγό τους και τα λάφυρα. Μεταφέροντας τον νεκρό προς το Μεσολόγγι όπου τελικά τον ενταφίασαν, σταμάτησαν για λίγο στον νάρθηκα της Μονής Προυσσού όπου ευρισκόταν ο Καραϊσκάκης κατάκοιτος. Αυτός τον ασπάστηκε λέγοντας:
“Άμποτε ήρωα Μάρκο, κι’ εγώ από τέτοιο θάνατο να πάω”.

Ο νεκρός μεταφέρθηκε στο Μεσολόγγι με θριαμβική πομπή που περιγράφει ο Πουκεβίλ. Του θριάμβου προηγούνταν Τούρκοι αιχμάλωτοι, ακολουθούσαν οι αιχμαλωτισμένοι ίπποι των αξιωματικών με πολύτιμα επισάγματα και πενήντα τέσσερεις σημαίες των εχθρών. Ο νεκρός Μάρκος ήταν καλυμμένος με κυανή χλαμύδα. Ακολουθούσαν τα λάφυρα που ήταν ζώα, όπλα, σκηνές, πολεμοφόδια και άλλα στρατιωτικά εφόδια και το ταμείο των εχθρών.

Η επικήδεια τελετή έγινε στον ναό Αγίου Νικολάου των προμαχώνων.

Για τον θάνατο του Μπότσαρη γράφηκαν πολλά έντεχνα ποιήματα και δημοτικά τραγούδια. Μεταξύ των άλλων ο Δ. Σολωμός έγραψε ποίημα όπου παρομοιάζει την συρροή των Ελλήνων στην κηδεία του Μπότσαρη με την συρροή των Τρώων στην ταφή του Έκτορα.

Εθνικός ήρωας

Ο Μάρκος Μπότσαρης έμεινε στην ιστορία για την ανδρεία του και τη σημαντική συμβολή του στον Αγώνα για την ανεξαρτησία των Ελλήνων και δίκαια θεωρείται εθνικός ήρωας.

Απόγονοι

Ο Μάρκος Μπότσαρης είχε παντρευτεί την Χρυσούλα Καλόγερου και έκανε μαζί της πέντε παιδιά από τα οποία μόνο τα δύο επιβίωσαν όσο ο Μπότσαρης ήταν εν ζωή. Ο γιος του, Δημήτριος Μπότσαρης, ο οποίος γεννήθηκε το 1814, έγινε στρατιωτικός και διατέλεσε υπουργός Στρατιωτικών το 1859 και 1866-1877, ενώ οργάνωσε το Μετοχικό Ταμείο Στρατού. Πέθανε στις 17 Αυγούστου 1871 στην Αθήνα. Η κόρη του Μπότσαρη, Κατερίνα “Ρόζα” Μπότσαρη, γεννημένη στο Σούλι το 1818, ήταν στην υπηρεσία της Βασίλισσας της Ελλάδος Αμαλίας.


Πηγή: http://www.agioskosmas.gr

Η μάχη του Κεφαλόβρυσου Καρπενησίου (1823)

Η μάχη του Κεφαλόβρυσου είναι το σημαντικότερο πολεμικό γεγονός της Επανάστασης κατά το 1823.

Η μάχη στο Κεφαλόβρυσο ή η μάχη στο Καρπενήσι
Η μάχη στο Κεφαλόβρυσο Καρπενησίου

Βρισκόμαστε στον τρίτο χρόνο της Επανάστασης, που άναψε πια σ’ όλη την Ελλάδα, μαζί δυστυχώς με τις εμφύλιες διαμάχες των Ελλήνων. Στις αρχές του 1823 έχουμε για την Ευρυτανία το θρίαμβο του Καραϊσκάκη με την εξολοθρευτική για τους Τούρκους «μάχη της Κορομηλιάς» στον Άη Βλάση, της Ευρυτανίας τότε. Το 1823 παρουσιάζεται μια γενική δραστηριότητα και οργανωμένες εξορμήσεις των Τούρκων σε ξηρά και θάλασσα, ενώ οι Έλληνες απασχολούμενοι με τις εσωτερικές τους διαφορές, δεν έχουν να παρουσιάσουν παρά άκαρπες ή ασήμαντες παρουσίες.

Οι Τούρκοι νοιώθουν τότε την ανάγκη να ξεκαθαρίσουν τη Δυτική Στερεά και ολόκληρη τη Ρούμελη στέλνοντας εκεί τις πολυάριθμες στρατιωτικές τους δυνάμεις. Έτσι, το καλοκαίρι του 1823 ο Μουσταής πασάς της Σκόντρας άρχισε να κατεβαίνει με κατεύθυνση προς το Μοριά για να καταπνίξει την επανάσταση. Ο πασάς καθώς έμπαινε σχεδόν ανενόχλητος στα Άγραφα, ειδοποιούσε και υποσχόταν συγχώρεση σε όλους τους καπεταναίους εκτός από τον «άσι – Μάρκ», τον αντάρτη Μάρκο Μπότσαρη.

Μέσω Βούλπης ο Σκόντρας έφτασε και μπήκε στο Καρπενήσι, περνώντας από τη θέση Άη Θανάσης. Παράλληλα με τον ίδιο το πασά έφτασαν στην περιοχή και άλλα δύο εκστρατευτικά σώματα. Το ένα με αρχηγό τον Άγο Βασιάρη και το άλλο με τον Τζελαλεντίν μπέη. Ο Μουσταής και ο στρατός του εγκαταστάθηκαν στο Καρπενήσι. Τα άλλα δύο σώματα έφτασαν και αυτά στην πόλη και εγκαταστάθηκαν στα περίχωρά της. Συνολικά ο στρατός αυτός αποτελούνταν από 12.000 στρατιώτες. Όλος αυτός ο στρατός είχε πρόγραμμα να ξεκουραζόταν για λίγο στο δροσερό Καρπενήσι κι ύστερα να ξεχυνόταν μέσα από την Ποταμιά και τις κλεισούρες των βουνών μέσω Προυσού προς το Μεσολόγγι.

Η κίνηση των τουρκικών δυνάμεων προς την Ευρυτανία, αφύπνισε τους ερίζοντες Έλληνες και τους υποχρέωσε να πάρουν μέτρα άμυνας. Μετά από συνεννοήσεις ο Μάρκος Μπότσαρης με 1250 πολεμιστές μαζί με τους ντόπιους καπεταναίους που είχαν στη διάθεσή τους περί τους 2000 πολεμιστές, αποφασίσανε να χτυπήσουν τον πολυάριθμο στρατό των Τούρκων. Στις 30 Ιουλίου συναντήθηκε με τον Καραϊσκάκη στου Σοβολάκου, αλλά δεν τον ακολούθησε γιατί ταλαιπωρημένος από την αρρώστια του τράβηξε κατά το μοναστήρι του Προυσού (6-8-1823), όπου παρέμεινε σαράντα μέρες.

Από το Μικρό Χωριό που έφτασε ο Μάρκος ειδοποιεί τα ένοπλα τμήματα των Ελλήνων, που τρομοκρατημένα από τα πολυάριθμα τουρκικά στίφη βρίσκονταν αμήχανα και αναποφάσιστα γύρω από το Καρπενήσι, ενώ με δικούς του ανθρώπους συγκεντρώνει πληροφορίες για το στρατόπεδο του Μουσταή… Έτσι φτάνουμε στο βράδυ, 8 προς 9 του Αυγούστου 1823. Ένα βράδυ ολόδροσο, με ισχυρό δυτικό άνεμο και με μαύρα πυκνά σύννεφα που κινούνταν γρήγορα στον ουρανό και έκρυβαν την πανσέληνο που είχε ανατείλει. Το σκηνικό βοηθούσε το Μάρκο με τα 350 παλικάρια του, που πήραν το δρόμο της ρεματιάς για το Κεφαλόβρυσο.

Την ορισμένη ώρα οι Σουλιώτες πανέτοιμοι – με μαντήλια δεμένα στα κεφάλια, με ανασκουμπωμένα τα μανίκια, με ανασηκωμένες τις ποδιές – ρίχτηκαν στον εχθρό ενώ η κοιλάδα αντηχούσε από τους ήχους της σάλπιγκας. Λίγες τουφεκιές ρίχτηκαν κι αμέσως ακολούθησε συμπλοκή σώμα με σώμα. Αλαλάζοντας οι Σουλιώτες έσυραν τα γιαταγάνια και χτυπούσαν με μανία τους Αρβανίτες.

Η σύγχυση στο εχθρικό στρατόπεδο ήταν απερίγραπτη και βαστούσε ώρες. Οι Αρβανίτες, όμως κρατούσαν τις θέσεις τους με λύσσα. Δεν μπορούσαν άλλωστε να κάμουν διαφορετικά, γιατί τους χτυπούσαν από μπρος και από πίσω. Έμεναν λοιπόν εκεί και μάταια προσπαθούσαν να γλιτώσουν από τη σφαγή.

Η μάχη συνεχίστηκε και όταν ήρθε η μέρα χιλιάδες κείτονταν στον Πλατανιά, στο Κεφαλόβρυσο και στις πλαγιές σκοτωμένοι ή λαβωμένοι. Οι πολεμιστές αποχωρούσαν από τη μάχη καταματωμένοι. Μαθαίνοντας το χαμό του Μάρκου ο λαός της αγωνιζόμενης Ελλάδας τον θρήνησε από τα βάθη της καρδιάς του. 

Η επιτυχία της μάχης του Κεφαλόβρυσου επισκιάστηκε από το χαμό του γενναίου, φρόνιμου και μεγαλόψυχου Μάρκου Μπότσαρη. 

Πηγή: https://antexoume.wordpress.com