Ο Γκυ de Lusignan

Ο Γκυ de Lusignan είχε χρηματίσει κόμης της Ιόππης και Ασκαλώνος και με αυτή την ιδιότητα αντιβασιλιάς στο λατινικό βασίλειο της Ιερουσαλήμ, θέση από την οποία είχε διωχθεί από τον δυσπιστούντα βασιλιά Βαλδουίνο Δ΄. Αναζητώντας νέο πολιτικό αξίωμα ο Γκυ προσεταιρίσθηκε τον Ριχάρδο Α΄ τον Λεοντόκαρδο, ο οποίος του παραχώρησε την Κύπρο, κατ΄ άλλους από τύπο ελεύθερης δωρεάς, κατ΄ άλλους με την υποχρέωση να εξοφλήσει το συμφωνημένο με τους Ναΐτες τίμημα παραχώρησης.

Ο νέος ηγεμόνας έφτασε στην Κύπρο με μικρό αριθμό ιπποτών και ανέλαβε, χωρίς αναβολή, τη θεμελίωση του νέου φεουδαρχικού πολιτεύματος. Επωφελούμενος από την εμπειρία των Ναϊτών, ο Γκυ αντιμετώπισε το πρόβλημα της εδραίωσης του νέου καθεστώτος με πολιτική σύνεση και δεξιοτεχνία. Η πρώτη του φροντίδα υπήρξε ο κατευνασμός των εξημμένων κατοίκων και η διαβεβαίωση προστασίας και ασφάλεια του αγροτικού πληθυσμού. Το μέτρο αυτό και μόνο δεν μπορούσε να είναι παρά μεταβατικό.

Για την αντιμετώπιση του σοβαρότερου θέματος της εδραίωσης και διατήρησης της κυριαρχίας σε ένα χώρο εθνολογικά και θρησκευτικά ετερογενή, επιβαλλόταν μια αποτελεσματική και μακροπρόθεσμη πολιτική, την εφαρμογή της οποίας ο Γκυ στήριξε από τη μια μεριά στην προσπάθεια περιστολής της εθνολογικής ανισότητας σε βαθμό πολιτικά ανεκτό και ελεγχόμενο, και από την άλλη στην εσωτερική οργανωτική διάρθρωση στον πολιτικό και κοινωνικοοικονομικό τομέα.

Η ευάριθμη αποικία, που αρχικά εγκατέστησε ο Γκυ, ήταν ανάγκη να πλαισιωθεί με πληθυσμό κοινωνικά και θρησκευτικά ομοιογενή, πράγμα που κατορθώθηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα χάρη αφ΄ ενός στην προϊούσα διάλυση των εγκαταστάσεων των σταυροφόρων στη Συρία και την Παλαιστίνη και στον εκτοπισμό των φραγκικών πληθυσμών, αφ΄ετέρου στα κοινωνικοοικονομικά πλεονεκτήματα που παρείχε ο Γκυ στους νέους εποίκους.

Η παραχώρηση γης και προνομίων στους νέους εποίκους ήταν ανάλογη με την κοινωνική τάξη στην οποία ανήκαν ή κατατάχθηκαν. Σύμφωνα με το φεουδαρχικό δίκαιο, τα μεγάλα γαιοκτητικά φέουδα μπορούσαν να παραχωρηθούν μόνο σε οίκους με αποδεδειγμένη ευγενή καταγωγή. Αλλά οι συνθήκες υπό τις οποίες είχε εδραιωθεί το καθεστώς των επήλυδων και συγκεκριμένα η ανάγκη επείγουσας πλαισίωσης του πολιτεύματος και ενίσχυσης του γηγενούς πληθυσμού ανάγκασαν τον Γκυ να χρησιμοποιήσει ελαστικά κριτήρια την κοινωνική αξιολόγηση των νέων εποίκων.

Η παγίωση της νέας φεουδαρχικής τάξης διευκολύνθηκε από τον εκτοπισμό τοπικών Βυζαντινών αρχόντων, οι οποίοι είχαν υποστεί σοβαρή φθορά από τον τοπικό ηγεμόνα Ισαάκιο Κομνηνό, που σύμφωνα με την μαρτυρία του Αγίου Νεοφύτου, με την αρπακτική πολιτική του ανάγκασε πολλούς από τους προύχοντες να εγκαταλείψουν το νησί. Έτσι η νέα φεουδαρχική τάξη εγκαταστάθηκε με ευχέρεια και ανακατένειμε τη γη των τοπικών αρχόντων που οικειοποιήθηκε. Οι παραχωρήσεις του Γκυ ήταν εσπευσμένες, γιατί υπαγορεύονταν από την ανάγκη ταχείας πλαισίωσης του καθεστώτος. Με την πλαισίωση αυτή και την παραχώρηση του μεγαλύτερου μέρους των γαιοκτησιών η αξία της κυπριακής γης ανήλθε.

Ο Γκυ de Lusignan πέθανε το 1194. Η διετής βασιελεία του θεμελίωσε τους κοινωνικούς και οικονομικούς θεσμούς του νέου πολιτικού καθεστώτος, ενώ η συνετή και συντηρητική πολιτεία του Αμαλρίχου (αδελφού του Γκυ και διαδόχου του) εδραίωσε το όλο πολίτευμα. Ο Αμάλριχος στέφθηκε νόμιμος μονάρχης του βασιλείου της Κύπρου και της Ιερουσαλήμ. Ως τη στέψη του Αμάλριχου, η δυναστική θέση των δύο ηγεμόνων δεν μπορούσε να είναι περιβεβλημένη με το status regious σύμφωνα με το εθιμικό δημόσιο δίκαιο της φεουδαρχικής Ευρώπης. Αυτό εξηγεί την εμμονή του Αμάλριχου να επισπεύσει μια τέτοια αναγνώριση, που επιτεύχθηκε μόνο με τελετουργία στέψεως από έγκυρη και αδιαμφισβήτητη αρχή, συγκεκριμένα από τον εκπρόσωπο του αυτοκράτορα Ερρίκου ΣΤ΄, νόμιμου κατόοχυ του στέμματος της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Με την ηθική εξασφάλιση της μοναρχικής θέσης του, ο Αμάλιχος κατοχύρωσε το δυναστικό μέλλον της οικογένειας του και τη νομική υπόσταση του βασιλείου της Κύπρου μέσα στο ισχύον σύστημα διεθνών σχέσεων της εποχής του.

Με πληροφορίες από: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους