Ατρέας, ο γενάρχης των Ατρειδών

Ο Ατρέας ήταν ο γενάρχης της τραγικής οικογένειας των Ατρειδών. Ήταν γιος του Πέλοπα και της Ιπποδάμειας. Εγγονός του Τάνταλου. Είχε μοναδικό αδελφό τον Θυέστη. Η τραγωδία της οικογένειας των Ατρειδών αρχίζει σύμφωνα με την παράδοση από τα δύο αυτά αδέλφια.

Ατρέας, ο γενάρχης των Ατρειδών
Ο θησαυρός του Ατρέα, Μυκήνες

Ο Ατρέας παντρεύτηκε την Αερόπη, την κόρη του Κατρέα από την Κρήτη, εγγονή του Μίνωα. Απέκτησε δύο γιους, τον Αγαμέμνονα και τον Μενέλαο και μια κόρη την Αναξιβία, μητέρα του Πυλάδη. Ωστόσο, ο Πέλοπας, ο πατέρας του Ατρέα και του Θυέστη, είχε και έναν άλλο γιο, τον Χρύσιππο, που τον απέκτησε σε μεγάλη ηλικία από τη νύμφη Αξιόπη. Επειδή ο γερο-Πέλοπας αγαπούσε πολύ τον τελευταίο γιο του, οι Ατρέας και Θυέστης, παρακινημένοι από τη μητέρα τους Ιπποδάμεια, επειδή φοβήθηκαν ότι θα έχανα τα κληρονομικά τους δικαιώματα πάνω στην Πελοπόννησο, σκότωσαν το Χρύσιππο και τον έριξαν σε ένα πηγάδι. Το πρώτο αυτό έγκλημα θα οδηγήσει σε μια σειρά εγκλημάτων.

Ο Πέλοπας θύμωσε πολύ και τους έδιωξε από κοντά του. Τα δύο αδέλφια πήγαν τότε στις Μυκήνες, όπου βασίλευε ο αδελφός της μητέρας τους Σθένελος, ο πατέρας του Ευρυσθέα. Ο Σθένελος τους πρόσφερε καταφύγιο και μετά το θάνατο του Ευρυσθέα ο Ατρέας παντρεύτηκε την Αερόπη και έγινε βασιλιάς των Μυκηνών.

Ο Ατρέας μετά το θάνατο του Πέλοπα παίρνει στην κατοχή ολόκληρη την Πελοπόννησο και παραμερίζει τον Θυέστη, που τον κάνει βοσκό στα κοπάδια του. Αυτό έγινε γιατί ο Ατρέας είχε στην κατοχή του αρνί με το χρυσόμαλλο δέρμα (που ήταν σύμβολο της δύναμης του). Έτσι ο Θυέστης συνωμοτεί με τη γυναίκα του Ατρέα Αερόπη, γίνεται εραστής της και αυτή τον παρακινεί να κλέψουν το χρυσόμαλλο αρνί για να αφαιρέσουν την εξουσία από τον Ατρέα. Ο Ατρέας αποκαλύπτει τη συνωμοσία και καταδιώκει τη γυναίκα του Αερόπη, που πέφτει με το άλογο της στη θάλασσα από το Ταίναρο και πνίγεται, ενώ ο Θυέστης κρύβεται στα βουνά.

Ο Ατρέας κρατά αιχμάλωτους τους γιους του αδελφού του και τελικά τον καλεί λέγοντας του ότι τον συγχωρεί. Οργανώνει μάλιστα και συμπόσιο προς τιμήν του, όπου του δίνει να φάει τις σάρκες των γιων του που είχε στο μεταξύ σκοτώσει. Ο Θυέστης, όταν το μαθαίνει αυτό, τρελαίνεται. Μόνο ένας από τους γιους του Θυέστη γλύτωσε, ο Αίγισθος, που θα εκδικηθεί αργότερα το κακό που έκανε ο Ατρέας στην οικογένειας του ξελογιάζοντας την Κλυταιμήστρα και σκοτώνοντας μαζί της τον Αγαμέμνονα, όταν ο τελευταίος γύρισε από την Τροία.

Η Μυθολογία αναφέρει ότι ο Ήλιος, από τον αποτροπιασμό που ένιωσε για τα εγκλήματα της οικογένειας του Ατρέα, μια μέρα ανέτειλε από τη δύση.

Ο Ερρίκος Σλήμαν (1822-1890)

Ο Ερρίκος Σλήμαν (Heinrich Schliemann, 6 Ιανουαρίου 1822 – 26 Δεκεμβρίου 1890) ήταν Γερμανός επιχειρηματίας, σημαντικός πρωτοπόρος στον τομέα της αρχαιολογίας. Έγινε γνωστός για τις ανασκαφές του στην αρχαία Τροία και στις Μυκήνες. Οι ανακαλύψεις του βοήθησαν να καθιερωθεί ένα ιστορικό υπόβαθρο για τις ιστορίες και τους μύθους που τραγούδησαν ο Όμηρος και ο Βιργίλιος, μύθοι που γοήτευσαν τον Σλήμαν από την παιδική του ηλικία.

Ο Ερρίκος Σλήμαν
Ο Ερρίκος Σλήμαν

Ο Βίος του Ερρίκου Σλήμαν

Ο Ερρίκος Σλήμαν γεννήθηκε στη πόλη Νοϋμπούκοφ, στο δουκάτο του  Μεκλεμβούργου Σβερίν. Επειδή η οικογένειά του ήταν φτωχή, αναγκάσθηκε να εγκαταλείψει τις γυμνασιακές του σπουδές για να εργαστεί αρχικά σε παντοπωλείο. Τότε αποφάσισε να μεταβεί στη  Βενεζουέλα για καλύτερη τύχη και επιβιβάστηκε σε πλοίο ως  ναυτόπαις. Το πλοίο όμως ναυάγησε στη νήσο Κύπρο και ο Σλήμαν βρέθηκε στο  χωριό Πύλα, όπου μετά από πολλές στερήσεις κατάφερε να βρει δουλειά σε εμπορικό οίκο. Τότε του δόθηκε η ευκαιρία της συμπλήρωσης της μόρφωσής του μαθαίνοντας διάφορες ξένες γλώσσες. Το 1848 ο Σλήμαν φθάνει στην Αγία Πετρούπολη ως αντιπρόσωπος εμπορικού γραφείου, όπου και αναπτύσσει έντονη δραστηριότητα με δικό του εμπορικό οίκο, ο οποίος κατά το 1854 του απέδιδε ετήσιο εισόδημα 250.000 φράγκων. Θαυμάζοντας όμως από μικρός τις διάφορες ιστορίες της Ελληνικής Μυθολογίας και ιδιαίτερα τα αναφερόμενα στο Τρωικό πόλεμο, σπούδασε στη Πετρούπολη αρχαία και νέα ελληνική γλώσσα και το 1859 επισκέπτεται για πρώτη φορά την Ελλάδα. Το 1864 επανήλθε και αφού περιηγήθηκε διάφορα μέρη πέρασε στην Μικρά Ασία, φθάνοντας μέχρι την Ινδία, την Κίνα και την Ιαπωνία. Στη συνέχεια επέστρεψε στο Παρίσι, όπου και σπούδασε επί διετία  αρχαιολογία. Το 1868 έρχεται για τρίτη φορά στην Ελλάδα όπου και νυμφεύθηκε τη Σοφία Εγκαστρωμένου με την οποία απέκτησε την Ανδρομάχη Σλήμαν (1871 – 1962), μετέπειτα σύζυγο του Λέοντος Μελά και τον Αγαμέμνονα Σλήμαν (1878-1954), μετέπειτα πολιτικό.

Ο τάφος του Σλήμαν στο Α' Νεκροταφείο της Αθήνας
Ο τάφος του Σλήμαν στο Α’ Νεκροταφείο της Αθήνας

Ο Σλήμαν απεβίωσε στη Νάπολη και η σωρός του μεταφέρθηκε στην Αθήνα· τάφηκε σε μαυσωλείο, που μοιάζει με αρχαίο ελληνικό ναό, σχεδιασμένο από τον Ερνστ Τσίλλερ.

Ιθάκη – Τροία – Μυκήνες

Άρχισε την ανασκαφή της Τροίας, την πιο διάσημη της ζωής του, το 1870, μετά τις ανασκαφές του στην Ιθάκη, όπου αναζητούσε το παλάτι του Οδυσσέα. Στην Ιθάκη έφερε στην επιφάνεια αρκετές (20) τεφροδόχους, ένα θυσιαστικό εγχειρίδιο, ένα πήλινο ειδώλιο αρχαίας θεάς και άλλα μικρότερης σημασίας ευρήματα, αλλά όχι το ανάκτορο του Οδυσσέα. Έτσι, στράφηκε προς την αναζήτηση της Τροίας και έφυγε για την Τουρκία. Παρ’ όλες τις ενδείξεις αρχαιολογικών ευρημάτων στο Μπουρνάμπασι, που θεωρείτο εκείνη την εποχή πιθανώς τόπος της Τροίας, εκείνος καθοδηγούμενος από τις ομηρικές αναφορές και το ένστικτό του στράφηκε στον λόφο του Χισαρλίκ.

Ερχόμενος σε συμφωνία με τον Άγγλο ιδιοκτήτη της ανατολικής πλευράς του λόφου Φρανκ Κάλβερτ (Frank Calvert) – ο οποίος μάλιστα δεν του ζήτησε τίποτα σε αντάλλαγμα – ξεκίνησε αμέσως ανασκαφές, που του απέδωσαν τα ερείπια ενός ανακτόρου, αλλά όχι τα ευρήματα που αναζητούσε. Κατόπιν επέστρεψε στην Ελλάδα για να παντρευτεί τη Σοφία Εγκαστρωμένου και έφυγε πάλι για το Χισαρλίκ. Εκεί, με αντάλλαγμα τις πέτρες που ξέθαβε η ανασκαφή, οι Τούρκοι ιδιοκτήτες της δυτικής πλευράς του λόφου του επέτρεψαν να συνεχίσει την ανασκαφή στην ιδιοκτησία τους. Η παλινωδία των ιδιοκτητών, όμως, και η απροθυμία της τουρκικής κυβέρνησης να του δώσει επίσημη άδεια, οδήγησαν την ανασκαφή σε προσωρινή αποτυχία. Μετά από αρκετές προσπάθειες και αφού υποσχέθηκε τον μισό από τον θησαυρό που θα έβρισκε, οι ανασκαφές συνεχίστηκαν και στις 30 Μαΐου 1873 έκανε τη μεγάλη του ανακάλυψη: Ανάμεσα στα ευρήματα του χώρου που ανέσκαψαν προσωπικά ο Ερρίκος και η Σοφία -δίνοντας άδεια σε όλο το προσωπικό για να μη διαρρεύσει ευρύτερα το μυστικό- υπήρχαν μια ορειχάλκινη ασπίδα, μια χύτρα, ένα αργυρό αγγείο, ένα ορειχάλκινο αγγείο, ένα χρυσό, δύο χρυσά κύπελλα, ένα μικρό κύπελλο από ήλεκτρο, δύο χρυσά διαδήματα, 56 χρυσά σκουλαρίκια και 8.750 χρυσά δαχτυλίδια και κουμπιά. Ο θησαυρός απεκρύβη και διασκορπίστηκε σε φίλους σε όλη την Ελλάδα, για να μην μπορεί να τον διεκδικήσει η τουρκική ή η ελληνική κυβέρνηση.

Ερχόμενος σε διάσταση με την τουρκική κυβέρνηση για την απόκρυψη των θησαυρών της Τροίας απευθύνθηκε στην ελληνική κυβέρνηση για να δεχθεί τους θησαυρούς που είχε οικειοποιηθεί, με αντάλλαγμα την άδεια της ανασκαφής των Μυκηνών. Η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε κατ’ αρχήν τον θησαυρό του Σλήμαν, αλλά του έδωσε την άδεια της ανασκαφής με την προϋπόθεση να παρακολουθείται από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές.

Το χρυσό προσωπείο του Αγαμέμνονα
Το αποκαλούμενο χρυσό προσωπείο του Αγαμέμνονα

Τον Αύγουστο του 1876 ξεκίνησε την ανασκαφή του κοντά στην Πύλη των Λεόντων και σύντομα έφθασε στα ταφικά συμπλέγματα και την ανασκαφή του Ταφικού Περιβόλου Α΄. Εξαιτίας της αφθονίας των χρυσών τέχνεργων που ανακάλυψε, θεώρησε πως είχε βρει τα σώματα του Αγαμέμνονα, της Κασσάνδρας, της Κλυταιμνήστρας και του Αίγισθου.

Η κριτική για τον Ερρίκο Σλήμαν

Οι νεότεροι ερευνητές και αρχαιολόγοι άσκησαν δριμεία κριτική στον Σλήμαν για τις καταστροφικές μεθόδους του, συγκρινόμενες βέβαια με αυτές που έχει υιοθετήσει η σύγχρονη αρχαιολογική μέθοδος. Ωστόσο, πιστώνεται με τη δημιουργία μιας μεθόδου που ούτε καν υπήρχε στην εποχή του (την έρευνα με βάση τις αρχαίες πηγές), όσο και για το γεγονός ότι απέδειξε πως η ανασκαφή είναι κάτι περισσότερο από κυνήγι θησαυρού και ότι μπορεί να αποκαταστήσει τη γνώση για τους αρχαίους πολιτισμούς.

https://el.wikipedia.org/wiki/Ερρίκος_Σλήμαν