Ιωνική Επανάσταση

Ο Ηρόδοτος εχθρικά διακείμενος απέναντι στους Ίωνες, ισχυρίζεται ότι η Ιωνική Επανάσταση ξέσπασε σχεδόν τυχαία και ότι πραγματοποιήθηκε με αταξία. Τους ισχυρισμούς του δέχθηκαν στο σύνολο τους ή εν μέρει και νεώτεροι ιστορικοί. Αλλά ο Ηρόδοτος θεωρεί συχνά τις αφορμές σαν αιτίες και η κρίση του δεν είναι πάντα ορθή. Τα αίτια της Ιωνικής Επανάστασης είναι βαθύτερα από τις αφορμές της. Πάντως, ένα μέρος των επικρίσεων είναι δικαιολογημένο: οι Ίωνες υποτίμησαν την περσική δύναμη, δεν οργάνωσαν ενιαία στρατιωτική και πολιτική ηγεσία και δεν είχαν σχέδιο διεξαγωγής των επιχειρήσεων.

Ιωνική Επανάσταση

Τα βαθύτερα αίτια βρίσκονται στην περσική κατάκτηση και στην πολιτική των νέων κυριάρχων: Οι Ίωνε ςστερήθηκαν την ελευθερία και την αυτονομία τους, ενώ συγχρόνως το εμπόριο και η ναυτιλία ζημιώθηκαν, παρά το γεγονός ότι ο κατακτητής δεν επέβαλε καθεστώς ιδιαίτερα πιεστικό, τουλάχιστον στον οικονομικό τομέα.

Ο νέες συνθήκες δημιούργησαν ένα νέο κλίμα δυσαρέσκειας. Οι Πέρσες τοποθέτησαν στις κυβερνήσεις όλων των πόλεων ως τυράννους ανθρώπους της εμπιστοσύνης τους. Τώρα οι αποφάσεις που αφορούσαν την πόλη λαμβάνονταν, όχι από τον δήμο, αλλά τους τυράννους, τους σατράπες, τον Μεγάλο Βασιλέα. Για τους Έλληνες ειδικότερα, που ήταν συνηθισμένοι να παίρνουν αποφάσεις στην Εκκλησία του δήμου, η απώλεια της εθνικής ελευθερίας και αυτονομίας των πόλεων υπήρξε περισσότερο οδυνηρή από όλους τους λαούς που είχαν υποταχθεί στο περσικό κράτος.

Στη βασική αυτή δυσαρέσκεια με πολιτικά αίτια θα προστεθούν και άλλες με αίτια οικονομικά: η κατάκτηση της Αιγύπτου από τους Πέρσες οδήγησε στην παρακμή των εμπορικών σχέσεων με την περιοχή του Νείλου. Με την κατάληψη των Στενών του Ελλησπόντου κατά τη σκυθική εκστρατεία περιορίστηκαν οι σχέσεις με την περιοχή του Εύξεινου Πόντου. Έπειτα, η καταστροφή της Συβάρεως έκλεισε στους Μιλήσιους την αγορά της Δύσης. Οι Μιλήσιοι πένθησαν την καταστροφή αυτή κόβοντας τα μαλλιά τους. Τέλος, οι Ίωνες αντιμετώπισαν ον ισχυρό εμπορικό ανταγωνισμό των Φοινίκων.

Έτσι, οι ιωνικές πόλεις δεν διάλεξαν, όπως συχνά συμβαίνει στους καταπιεζόμενους λαούς, ούτε τους κατάλληλους αρχηγούς, ούτε την κατάλληλη στιγμή για την επανάσταση. Άδραξαν την πρώτη ευκαιρία που τους έδωσε ο τύραννος της Μιλήτου Αρισταγόρας, ο οποίος είχε διαδεχθεί τον πεθερό του Ιστιαίο.

Οι Πέρσες, με αρχηγό τον Αρισταγόρα επιχείρησαν επιδρομή στην Νάξο 499π.Χ. Η επιχείρηση αυτή απέτυχε μετά από πολιορκία τεσσάρων μηνών. Ο Αρισταγόρας, που πιθανόν ήδη να ετοίμαζε επανάσταση, βρήκε την επιχείρηση της Νάξου την ευκαιρία να κινητοποιήσει τον ιωνικό στόλο, χωρίς να κινήσει τις υποψίες των Περσών. Αμέσως μετά την αποτυχία της επιχείρησης στην Νάξο και την διάλυση των περσικών στρατευμάτων, ο Αρισταγόρας συνεκάλεσε στη Μίλητο συνέλευση των Ιώνων στην οποία, ανακοίνωσε το επαναστατικό του σχέδιο. Συγχρόνως αποκατέστησε την δημοκρατία στη Μίλητο.

Αλλά οι Ίωνες που δέχθηκαν τόσο πρόθυμα την επανάσταση δεν κατάφεραν να αποκτήσουν ενιαία στρατιωτική ηγεσία και να εκπονήσουν κοινό στρατηγικό σχέδιο. Οι Ίωνες δεν αντιμετώπισαν ενωμένοι την κατάσταση. Η μόνη κοινή τους ενέργεια ήταν η κοπή κοινού νομίσματος. Κατά τα άλλα όλο το βάρος των επιχειρήσεων το έφερε η Μίλητος. Στη Σάμο δημιουργήθηκαν προστριβές. Η επανάσταση δεν επεκτάθηκε στη Λυδία και τη Θράκη. Αλλά ο ισχυρός ελληνικός στόλος κατόρθωσε να εκμηδενίσει τον φοινικικό στην ακτή της Παμφυλίας. Ήταν η πρώτη νίκη των επαναστατών.

Οι Πέρσες άρχισαν τις μεγάλες προετοιμασίες για την καταστολή της επανάστασης. Οργάνωσαν πρώτα τρία σώματα στρατού και νέο στόλο, ενώ παράλληλα συνέλαβαν ένα ενιαίο στρατηγικό σχέδιο: έστρεψαν διαδοχικά την πολεμική τους δραστηριότητα εναντίον της Κύπρου, της περιοχής του Ελλησπόντου και της Καρίας, με σκοπό να απομονώσουν την αρχική εστία της επανάστασης, την Ιωνία και κυρίως τη Μίλητο.

Οι Πέρσες αφού υπέταξαν διαδοχικά την Έφεσο, τις Κλαζομενές, την Κολοφώνα και τη Λέβεδο, συγκέντρωσαν την άνοιξη του 949π.Χ. όλες τις δυνάμεις τους στην Μίλητο με σκοπό να την πολιορκήσουν από ξηρά και θάλασσα. Οι Ίωνες αποφάσισαν να ρίξουν το βάρος του αγώνα στη θάλασσα. Ο ελληνικός στόλος, περίπου 330 πλοία, συγκεντρώθηκε στη νήσο Λάδη, μπροστά από τη Μίλητο. Ο περσικός στόλος είχε, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, 600 περίπου πλοία, φοινικικά, αιγυπτιακά, κιλικικά, κυπριακά. Οι Ίωνες δεν ανέχθηκαν την ηγεσία του Διονύσιου του Φωκαέα, που ήθελε να επιβάλει πειθαρχία και άσκηση των πληρωμάτων. Έτσι απειροπόλεμοι αιφιδιάστηκαν από την περσική επίθεση. Τελικά ο ιωνικός στόλος νικήθηκε.

Το καλοκαίρι του 494π.Χ. η Μίλητος κυριεύθηκε με έφοδο και κατεδαφίστηκε. Οι περισσότεροι άνδρες θανατώθηκαν. Ο υπόλοιπος πληθυσμός εκτοπίστηκε στο εσωτερικό του κράτους, την περιοχή του Κάτω Τίγρητος. Ο περίφημος ναός του Διδυμαίου Απόλλωνος στις Πύλες της Μιλήτου, που υπήρξε ένα από τα κυριότερα μαντεία του ελληνικού κόσμου, καταστράφηκε και οι θησαυροί του, που δεν χρησιμοποιήθηκαν για να ναυπηγηθεί ο στόλος της σωτηρίας, όπως είχε συμβουλεύσει ο Εκαταίος, λεηλατήθηκαν. Μέσα στο καλοκαίρι του 493π.Χ. οι Πέρσες είχαν επαναφέρει το εδαφικό καθεστώς στην προεπαναστατική κατάσταση.

Η μοιραία ώρα της σύγκρουσης Ελλήνων και Περσών πλησίασε ακόμη περισότερο με το τέλος της Ιωνικής Επανάστασης. Ήδη η εκστρατεία στη Σκυθία είχε δείξει ότι ο Πέρσης μονάρχης σχεδίαζε να κατακτήσει ένα μεγάλο μέρος της ΝΑ Ευρώπης. Είναι πρόβλημα αν η Ιωνική Επανάσταση επιβράδυνε ή επιτάχυνε την εφαρμογή αυτών των σχεδίων. Οπωσδήποτε πρέπει να έπεισε τους Πέρσες ότι, εφόσον υπήρχαν ελεύθεροι Έλληνες από την άλλη πλευρά του Αιγαίου, μια νέα επανάσταση των Ιώνων θα ήταν πάντοτε δυνατή, γιατί θα μπορούσαν να υπολογίζουν στην βοήθεια των ελεύθερων Ελλήνων. Η μικρή βοήθεια των Αθηναίων και Ερετριέων θα ενίσχυσε αυτή τη σκέψη.

Από το άλλο μέρος η Ιωνική Επανάσταση απέδειξε την αδυναμία των Περσών, αφού, παρά τις μικρές δυνάμεις των Ιώνων και την ανεπάρκεια της ηγεσίας τους, ο αγώνας κράτησε έξι χρόνια και οι Πέρσες νικήθηκαν σε δύο ναυμαχίες και σε πολλές μάχες. Ο αγώνας των Ιώνων έδωσε θάρρος στους άλλους υπόδουλους λαούς: υπήρξε η πρώτη επανάσταση σε μια σειρά εθνικών εξεγέρσεων που συγκλόνισαν το περσικό κράτος. Και ίσως το παράδειγμά τους κατέστησε τους Έλληνες πιο αποφασιστικούς να πολεμήσουν ενωμένοι το 480π.Χ. Οι Έλληνες συνειδητοποίησαν ότι ο Πέρσες δεν είναι αήττητοι.

Με πληροφορίες από: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους

Please follow and like us:
error
fb-share-icon
error

Enjoy this blog? Please spread the word :)